Tìm hiểu thêm về Giả kim thuật của “vàng hổ phách” và danh tiếng đất Hưng Yên

Giả kim thuật của “vàng hổ phách” và danh tiếng đất Hưng Yên
Nằm ở vùng đồng bằng sông Hồng, chỉ cách Hà Nội 30 km về phía đông nam, tỉnh Hưng Yên trải trên một đồng bằng phù sa màu mỡ dành trọn cho nông nghiệp và các nghề thủ công truyền thống. Vùng đất này, ít đón các dòng khách quốc tế lớn, là cái nôi của nhiều nghề truyền đời cung cấp hàng cho kinh đô và vùng lân cận từ thời phong kiến. Có nhiều trục đường lớn chạy qua, tỉnh có cảnh quan xen kẽ những vườn nhãn và thị trấn cổ. Dừng lại một ngày giúp hiểu cách tổ chức các làng nghề miền Bắc, trong đó làng tương Bần nổi tiếng là một trong những ví dụ tiêu biểu nhất về sự gắn bó kinh tế lâu đời của vùng.

Những cơ sở làm tương truyền thống ở Bần Yên Nhân

Giữa huyện Mỹ Hào, phường Bần Yên Nhân là trung tâm lịch sử của nghề làm tương Bần, loại tương đậu nành lên men rất nổi tiếng trong ẩm thực Việt Nam. Cảnh quan xoay quanh những khoảng sân lát gạch, nơi xếp hàng chục chiếc chum sành lớn. Quy trình làm tương, mất nhiều tháng công phu, chỉ dựa trên ba nguyên liệu giản dị: gạo nếp, đậu tương và nước.

Người thợ trước hết nấu xôi gạo nếp rồi ủ cho lên mốc tự nhiên để có men, sau đó trộn với đậu tương đã rang và xay, tất cả ngâm ủ trong nước muối. Để xem người làm tương và cảnh khuấy chum, cuối buổi sáng, từ 10h00 đến 12h00, là lúc lý tưởng nhất trong ngày. Đó là lúc nắng gắt nhất, điều kiện thời tiết không thể thiếu để kích hoạt quá trình lên men và cho tương màu vàng hổ phách cùng độ sánh mượt đặc trưng.

Giả kim thuật của “vàng hổ phách” và danh tiếng đất Hưng Yên

Không khí các cửa hàng và việc buôn bán ven đường

Đời sống gắn với nghề này hiện ra rất rõ dọc trục đường chính chạy qua địa phương. Mặt tiền những ngôi nhà gia đình là quầy bán hàng, nơi xếp chồng những chai tương đủ cỡ chờ chuyển đi các chợ trong vùng. Không khí mang nhịp qua lại của khách mua, thường là các tài xế đi từ Hà Nội về các tỉnh ven biển, dừng lại mua tận gốc.

Các gia đình làm tương vui vẻ chia sẻ chi tiết kỹ thuật, giải thích sự khác biệt về vị giữa các mẻ tùy thời gian phơi nắng. Việc buôn bán tại chỗ này, vẫn giữ nét rất truyền thống dù bao bì đã hiện đại hơn, cho thấy một nghề ẩm thực lâu đời vẫn tiếp tục định hình kinh tế cả một cộng đồng mà không mất đi gốc rễ gia đình.

Cách thưởng thức và tiêu chí chất lượng

Với du khách ghé Bần Yên Nhân, nhận biết tương truyền thống loại ngon dựa vào những tiêu chí cảm quan rõ ràng. Tương đã chín tới có màu vàng nâu hổ phách, sánh đặc mà vẫn lỏng, không vón cục. Khi ngửi, phải dậy mùi đậu rang và vị ngọt dịu như ngô, không hề chua.

Trong bếp, tương Bần chủ yếu dùng làm nước chấm cho thịt luộc, nhất là thịt bò hay thịt lợn, cùng đậu phụ rán. Tương còn là nền nấu không thể thiếu cho món cá kho tương (cá kho tương) của đồng bằng, mang vị umami đậm đà cân bằng độ béo. Khi mua tương ngay tại cơ sở, nên xem đáy chai có lớp cặn đậu mỏng, dấu hiệu của cách lọc thủ công chứ không phải công nghiệp.

Thông tin di chuyển và gợi ý hành trình kết hợp

Địa chỉ chính (làng tương Bần): phường Bần Yên Nhân, thị xã Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên.

Làng tương Bần rất dễ đến vì nằm ngay cạnh quốc lộ 5 nối Hà Nội với thành phố cảng Hải Phòng, đi đường bộ từ thủ đô mất khoảng 45 phút đến một tiếng. Để tận dụng một ngày ở tỉnh, có thể kết hợp tham quan các cơ sở làm tương với những di tích lớn khác của Hưng Yên.

Nên đi tiếp về phía nam để khám phá quần thể Phố Hiến, thương cảng sầm uất thế kỷ XVII còn lưu giữ những công trình tôn giáo đặc sắc như đền Chử Đồng Tử hay chùa Chuông, nổi tiếng với các tác phẩm chạm gỗ. Ngay gần làng tương Bần, ghé làng gốm Xuân Quan hay làng hoa cây cảnh Phụng Công giúp thấy sự đa dạng của các nghề thủ công duy trì kinh tế nông thôn vùng đồng bằng.

Sự cân bằng được gìn giữ giữa truyền thống và đời sống nông thôn hiện đại

Qua sự bền bỉ của những người làm tương Bần, tỉnh Hưng Yên cho thấy sức sống của các cơ sở thủ công trước làn sóng công nghiệp hóa thực phẩm. Thăm những khoảng sân đầy chum tương, kết hợp khám phá các đền chùa trăm tuổi quanh đó, mang lại một cái nhìn kỹ thuật, chừng mực và chân thực về một truyền thống làm nên bản sắc đồng bằng sông Hồng, nối ký ức đôi tay người xưa với đời sống kinh tế hôm nay của vùng.

Ảnh: TTXVN