Máy bay nội địa, tàu hoả, xe khách, ô tô, xe máy, tàu thuyền: ở Việt Nam, chọn phương tiện nào tuỳ vào quãng đường cũng như kiểu chuyến đi bạn muốn. Đất nước trải dài gần 1.650 cây số từ bắc vào nam. Một chặng trông gần trên bản đồ có thể mất vài giờ đi đường, trong khi một chuyến bay nội địa đôi khi nối hai vùng chỉ trong hơn một giờ. Ngược lại, đi tàu hoả hay tàu thuyền có thể trở thành một phần của chính chuyến đi.
Bài này chưa đầy đủ, nhưng đã cho bạn hình dung khá rõ những gì đang chờ và các lựa chọn chính để kết hợp theo hành trình.
1. Máy bay để tiết kiệm thời gian
Để nối nhanh các vùng lớn của đất nước, bay nội địa thường vẫn là cách tiện nhất.
Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng là các đầu mối chính, nhưng nhiều thành phố khác cũng có sân bay: Huế, Hải Phòng, Vân Đồn, Nha Trang-Cam Ranh, Đà Lạt, Buôn Ma Thuột, Pleiku, Quy Nhơn, Phú Quốc, Cần Thơ hay Điện Biên.
Mạng bay nội địa vì vậy giúp kết hợp khá dễ miền Bắc, miền Trung và miền Nam mà không mất trọn một ngày đi lại. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cũng nhấn mạnh rằng máy bay thường là lựa chọn hợp lý nhất cho du khách có ít thời gian, vì một số tuyến tàu hoả giữa các thành phố lớn có thể mất rất nhiều giờ.
Máy bay đặc biệt hữu ích cho những chặng như:
- Hà Nội - Huế hoặc Đà Nẵng
- Hà Nội - Nha Trang
- Hà Nội - Đà Lạt
- Hà Nội - Thành phố Hồ Chí Minh
- Thành phố Hồ Chí Minh - Đà Nẵng
- Thành phố Hồ Chí Minh - Phú Quốc
- Thành phố Hồ Chí Minh - Côn Đảo
Với hành trình có nhiều chuyến bay, nên chừa khoảng trống giữa các chuyến nối và tránh xếp lịch quá sít quanh một chuyến bay nội địa cuối cùng.
2. Tàu hoả: chậm hơn, nhưng thường thú vị hơn
Tàu hoả là một cách khác để đi dọc Việt Nam. Tuyến lớn bắc - nam nối Hà Nội với Thành phố Hồ Chí Minh, đi qua Vinh, Đồng Hới, Huế, Đà Nẵng, Quy Nhơn, Nha Trang và các thành phố ven biển khác. Cái mà người ta quen gọi là tàu Thống Nhất thật ra là nhiều đoàn tàu cùng chạy trên trục lịch sử này.
Đi hết tuyến từ bắc vào nam mất rất nhiều thời gian. Nhưng cái hay của tàu hoả hiếm khi là đi một mạch dọc Việt Nam. Tàu hấp dẫn hơn khi đi từng đoạn, dù đặt vé không phải lúc nào cũng dễ, chẳng hạn:
- Hà Nội - Ninh Bình
- Hà Nội - Đồng Hới
- Huế - Đà Nẵng
- Đà Nẵng - Quy Nhơn
- Quy Nhơn - Nha Trang
- Nha Trang - Thành phố Hồ Chí Minh
Giữa Huế và Đà Nẵng, tàu chạy men bờ biển và vượt đèo Hải Vân: trên những đoạn như vậy, việc đi lại là một phần của trải nghiệm. Tuỳ đoàn tàu, có ghế ngồi thường hoặc tiện nghi hơn và nhiều hạng giường nằm. Với một đêm trên tàu, khoang bốn giường nằm mềm thường dễ chịu hơn nhiều so với ghế ngả. Với một cặp đôi hay hai người muốn riêng tư hơn, đôi khi có thể mua cả bốn giường để dùng riêng khoang, nhưng dĩ nhiên chi phí sẽ cao hơn.
Vào những đợt cao điểm đi lại - quanh Tết, các kỳ nghỉ dài 30/4-1/5 và Quốc khánh 2/9 - nên đặt vé sớm hơn hẳn. Những giường tốt nhất, nhất là giường tầng dưới của khoang bốn, có thể hết rất nhanh.
Bên cạnh các đoàn tàu thường của tuyến Bắc - Nam, còn có nhiều tuyến đường sắt đáng chú ý với du khách.
Tàu đêm Hà Nội - Lào Cai vẫn là cách kinh điển để lên vùng Sa Pa và Bắc Hà. Nhiều hãng có toa giường nằm riêng, tiện nghi nhiều ít khác nhau - Chapa Express, Violette, Lotus, Laman... - nhưng thường đó là các toa riêng được nối vào tàu đêm của Đường sắt Việt Nam, chứ không phải các đoàn tàu độc lập.
Giữa Huế và Đà Nẵng, tàu du lịch Kết nối di sản miền Trung (Connecting Central Heritage) có hành trình khoảng ba giờ qua đèo Hải Vân, giữa núi và biển. Đây là một trong những tuyến đường sắt thú vị nhất để đi ban ngày ở Việt Nam, có nhiều chuyến mỗi ngày theo cả hai chiều.
Tuyến Hà Nội - Hải Phòng cũng trở thành một chuyến đi được ưa chuộng, nhất là để dành một ngày ở Hải Phòng, đi tiếp ra Cát Bà hay đơn giản là thử một cách khác để rời Hà Nội. Quãng đường khoảng 100 cây số mất chừng ba giờ, ngồi ghế có điều hoà.
Những tuyến tàu địa phương khác cũng giúp xây dựng hành trình theo từng chặng thay vì đi một mạch qua cả nước. Tuỳ tuyến bạn chọn, tàu hoả lần lượt có thể là một phương tiện đi lại tiện lợi, một đêm khách sạn di động hay một chuyến ngắm cảnh thực thụ.
3. Xe khách, xe giường nằm và « xe limousine »
Đường bộ vẫn không thể thiếu.
Nhiều điểm du lịch không có cả tàu hoả lẫn máy bay. Để đến Hà Giang, Mai Châu, Mộc Châu, Cao Bằng hay nhiều vùng ở đồng bằng sông Cửu Long, thường phải đi đường bộ ít nhất một phần quãng đường.
Xe khách đường dài chạy rất nhiều tuyến giữa các thành phố. Một số có giường nằm: những chiếc xe giường nằm có mặt khắp nơi trên nhiều trục đường lớn.
Chúng có thể rẻ và tiện, nhất là đi đêm, nhưng tiện nghi chênh lệch nhiều tuỳ xe và tuỳ nhà xe.
Với quãng ngắn hơn, xe limousine phát triển rất mạnh. Đó thường là xe khách nhỏ hay xe van được cải tạo, ít ghế hơn, thường dễ chịu hơn và đón khách ở chỗ trung tâm hơn một bến xe lớn. Trang du lịch chính thức của Việt Nam giới thiệu loại xe này như một giải pháp nhanh và thoải mái cho các quãng đường tương đối ngắn.
Với một số chặng, đây ngày nay là một trong những cách đi đơn giản nhất.
4. Ô tô có tài xế: rất tiện để tự xây hành trình
Từ hai người trở lên, ô tô có tài xế có thể trở nên rất đáng giá. Bạn có thể dừng dọc đường, tránh phải đổi xe khách và dễ dàng sắp xếp những ngày ghép nhiều điểm tham quan.
Đây thường là giải pháp tốt cho các hành trình ngắn như:
- Hà Nội - Mai Châu - Mộc Châu hay các chuyến quanh Hà Nội
- Huế - đèo Hải Vân - Đà Nẵng - Hội An
- Đà Nẵng - Mỹ Sơn - Hội An
- Nha Trang - Đà Lạt
- Thành phố Hồ Chí Minh - đồng bằng sông Cửu Long
Giá dĩ nhiên tuỳ quãng đường, loại xe, số ngày và việc tài xế có phải ngủ lại ngoài thành phố xuất phát hay không.
Với gia đình, nhóm nhỏ hay du khách có ít thời gian, đôi khi đây là sự dung hoà tốt nhất giữa tự do và thoải mái.
5. Xe máy và xe tay ga: biểu tượng, nhưng không dành cho mọi người
Xe máy là một phần của khung cảnh Việt Nam.
Trong thành phố, xe máy có mặt khắp nơi. Trên núi, xe máy đưa bạn tới những cung đường tuyệt vời: Hà Giang, Cao Bằng, Tây Bắc hay Tây Nguyên.
Nhưng việc hàng triệu người Việt đi xe máy mỗi ngày không có nghĩa đây là phương tiện dễ dàng với một du khách nước ngoài.
Xe cộ đông đúc, thói quen lái xe khác, đường núi, mưa, sương mù hay mệt mỏi có thể khiến một số cung đường trở nên vất vả.
Với những ai muốn khám phá các cung đường này mà không tự lái, có thể ngồi sau một người lái kiêm hướng dẫn viên nhiều kinh nghiệm.
Còn nếu tự thuê xe, dĩ nhiên phải kiểm tra trước khi đi các điều kiện pháp lý để lái xe, giá trị của bằng lái đang dùng và phạm vi bảo hiểm thật sự.
6. Taxi và ứng dụng gọi xe trong thành phố
Ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và phần lớn các điểm đến lớn, đi taxi vẫn dễ. Các ứng dụng gọi xe cũng đã trở thành cách đi lại hằng ngày. Chúng cho biết giá gần đúng trước khi đi và tránh phải giải thích lâu một địa chỉ.
Ô tô hay xe máy, chúng rất tiện để ra ga hay sân bay, đi qua một thành phố lớn, về khách sạn buổi tối, đi một chuyến ngắn mà không phải thuê xe cả ngày. Ở vùng nông thôn hay thị trấn nhỏ, việc gọi được xe có thể khó hơn nhiều, hoặc khi trời mưa!
7. Tàu thuyền: lúc là phương tiện, lúc là chuyến đi
Ở một đất nước gắn bó với sông nước như vậy, tàu thuyền dĩ nhiên không chỉ dành cho du thuyền.
Ở vịnh Hạ Long hay vịnh Lan Hạ, tàu trở thành một cách để nghỉ lại.
Ở đồng bằng sông Cửu Long, tàu thuyền vẫn dùng để qua sông, ra đảo, đi theo kênh rạch hay nối một số địa phương. Tàu thuyền và phà vẫn rất phổ biến ở vùng này.
Để ra đảo, phà và tàu cao tốc cũng nối đất liền với nhiều điểm đến, nhất là Cát Bà, Cô Tô, Lý Sơn, Phú Quốc, Nam Du hay Côn Đảo, tuỳ tuyến và cảng.
Cũng có những tuyến đường sông để đi tiếp từ miền Nam Việt Nam sang Campuchia, nhất là giữa Châu Đốc và Phnôm Pênh.
Và đôi khi chiếc thuyền chỉ để dạo chơi vài giờ: Tràng An hay Tam Cốc ở Ninh Bình, rừng dừa Cẩm Thanh gần Hội An, hồ Ba Bể hay rừng tràm Trà Sư.
8. Xe đạp: khi chỉ cần vài cây số
Dĩ nhiên với đa số du khách, xe đạp không phải là cách để đi khắp đất nước.
Nhưng để khám phá một vùng, xe đạp vẫn tuyệt vời.
Quanh Hội An, Huế, Mai Châu, Ninh Bình hay ở một số đảo và vùng quê đồng bằng sông Cửu Long, một ngày đạp xe giúp bạn nhanh chóng rời các trục đường lớn để đi qua làng mạc, ruộng lúa và đường nhỏ.
Nhiều nơi lưu trú còn cho mượn xe đạp hoặc cho thuê ngay tại chỗ.
Trên những chặng như vậy, mục đích không phải là đi nhanh.
9. Một chuyến đi, nhiều phương tiện
Ở Việt Nam, hiếm khi cần chọn một phương tiện duy nhất cho cả chuyến đi.
Ví dụ, một hành trình hoàn toàn có thể ghép:
- một chuyến bay từ Hà Nội đến Huế,
- tàu hoả từ Huế đến Đà Nẵng,
- ô tô đến Hội An,
- xe đạp quanh các làng lân cận,
- rồi bay vào Thành phố Hồ Chí Minh và đi thuyền ở đồng bằng sông Cửu Long.
Thường chính sự kết hợp này là hiệu quả nhất.
Với quãng dài, ta tiết kiệm thời gian. Với quãng ngắn hơn, ta đi chậm lại. Và với một số cảnh sắc, ta chỉ đơn giản chọn phương tiện giúp ngắm chúng rõ nhất.
Vài lời khuyên trước khi đặt
Giờ chạy, hãng và tuyến thay đổi thường xuyên: hãy luôn kiểm tra thông tin ít lâu trước khi đi.
Với tàu hoả, máy bay và một số tuyến phà, nên đặt trước vào cuối tuần, kỳ nghỉ của người Việt và dịp lễ.
Đừng chỉ dựa vào số cây số. Ở Việt Nam, 150 cây số đường núi chẳng giống chút nào 150 cây số đường cao tốc.
Và nhất là đừng xếp quá nhiều việc vào những ngày di chuyển.
Bức tranh này chưa đầy đủ, nhưng ít ra bạn đã biết điều gì đang chờ: ở Việt Nam, đi lại không chỉ là chuyện di chuyển. Nó thường là một phần của chuyến đi.




