Nha Trang: viên ngọc của bờ biển miền Trung giữa thành cổ nghìn năm và riviera hiện đại
Nằm giữa tỉnh Khánh Hòa, trên bờ biển Nam Trung Bộ Việt Nam, thành phố biển Nha Trang là một trong những viên ngọc lớn của bờ biển Đông Dương. Được bao bọc bởi vòng núi xanh và ôm trọn một vịnh biển ngoạn mục thuộc hàng đẹp nhất thế giới, thành phố mang đến sự tương phản ấn tượng giữa vẻ dịu dàng của bãi cát dài nhiều cây số và vẻ gồ ghề của những hòn đảo đá granit. Từng thuộc vương quốc Chămpa với tên Kauthara, Nha Trang hòa quyện di sản tâm linh cổ xưa, nét thanh lịch của những công trình thời Pháp và sức sống của một đô thị biển hiện đại hướng ra đại dương.
Năm điểm đến tiêu biểu khi đến Nha Trang
1. Tháp Bà Po Nagar (Tháp Bà Po Nagar): thánh địa linh thiêng của vương quốc Chămpa

Ảnh: Nguyen Thanh Nhon
Sừng sững trên đồi Cù Lao bên bờ sông Cái, quần thể tháp Po Nagar là một trong những chứng tích kiến trúc và tâm linh hấp dẫn nhất của văn minh Chămpa ở miền Trung. Được xây từ thế kỷ VIII đến XI, đền Hindu này thờ nữ thần Yan Po Nagar, được tôn là « Mẹ Xứ Sở », người tạo ra đất, cây và lúa, dạy dân làm ruộng và dệt vải. Trong mười công trình thời cực thịnh, nay còn bốn ngọn tháp gạch đỏ sừng sững hướng ra biển. Ấn tượng nhất là tháp Chính (Tháp Chính), cao gần 23 mét, mặt tiền chạm khắc hình thần Shiva và các vị thần Hindu khác. Một trong những bí ẩn lớn nhất của quần thể là kỹ thuật xây dựng của người Chăm: những viên gạch nung được ghép khít đến mức gần như không thấy mạch vữa nhựa cây bằng mắt thường. Ngày nay, đền vẫn giữ không khí tâm linh sâu đậm, nơi nghi lễ Chăm cổ đan xen với lời cầu nguyện Phật giáo.
-
Lời khuyên: Để vào bên trong các điện thờ và ngắm những pho tượng đá cổ trong khói hương, hãy mặc trang phục kín đáo (che vai và đầu gối) hoặc mượn áo choàng truyền thống miễn phí ở cổng. Sân ngoài có biểu diễn múa Chăm truyền thống hằng ngày, với tiếng trống Ghi năng và kèn Saranai.
-
Địa chỉ: 2 đường 2 Tháng 4, phường Vĩnh Phước, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.
2. Chùa Long Sơn (Chùa Long Sơn): trái tim tâm linh và tượng Phật trắng lớn

Ảnh: Phùng Quang - Trường Định
Được lập cuối thế kỷ XIX với tên Đăng Long Tự rồi dựng lại năm 1900 dưới chân đồi Trại Thủy, chùa Long Sơn là trung tâm của Phật giáo tỉnh Khánh Hòa. Ngay khi qua cổng tam quan (Tam quan), du khách chìm vào không khí thanh tịnh dưới bóng những cây đa trăm năm và khu vườn chăm chút tỉ mỉ. Kiến trúc chính điện thể hiện sự tinh xảo của tay nghề truyền thống Việt Nam, với mái ngói âm dương trang trí rồng khảm sành sứ và thủy tinh màu. Điểm nhấn thực sự nằm trên đỉnh đồi: sau khi leo 193 bậc đá, du khách gặp Kim Thân Phật Tổ, pho tượng bê tông cốt thép sơn trắng tinh thể hiện Đức Phật Thích Ca ngồi thiền trên tòa sen. Cao 24 mét, công trình biểu tượng này có thể thấy từ hầu hết các khu phố. Quanh bệ tượng bát giác, những phù điêu tưởng niệm đầy xúc động bảy vị tăng ni đã tự thiêu năm 1963 để phản đối chính sách đàn áp tôn giáo của chính quyền Sài Gòn.
-
Lời khuyên: Hãy dừng lại ở lưng chừng dốc để ngắm tượng Phật nhập niết bàn (tư thế nằm), xung quanh là bức tranh các đệ tử đang tiếc thương. Sân trên cùng còn mang lại tầm nhìn 360 độ tuyệt đẹp ra toàn thành phố Nha Trang, vịnh biển và núi non xung quanh.
-
Địa chỉ: 22 đường Thái Nguyên, phường Phương Sài, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.
3. Nhà thờ Chúa Kitô Vua (Nhà thờ Núi): nét thanh lịch tân gô-tích trên mỏm núi

Ảnh: Trần Anh Khoa
Gây bất ngờ với kiến trúc phương Tây giữa khung cảnh nhiệt đới, nhà thờ Chúa Kitô Vua - người dân trìu mến gọi là Nhà thờ Núi (Nhà thờ Núi) - nhìn xuống quảng trường nhà ga từ mỏm đá. Xây từ 1928 đến 1933 theo sáng kiến của linh mục người Pháp Louis Vallet, công trình phải phá một phần đồi Bông để có mặt bằng xây dựng. Khác với cái tên dân gian, nhà thờ không được đẽo từ đá tự nhiên mà xây hoàn toàn bằng những khối bê tông đúc, kỹ thuật mới mẻ thời bấy giờ, tạo nên màu xám trầm mặc, uy nghi gợi những nhà thờ trung cổ châu Âu. Mặt tiền có tháp chuông vuông cao 38 mét, trên đỉnh có cây thánh giá lớn và một chiếc đồng hồ lớn. Bên trong, gian giữa cao với vòm nhọn có những ô kính màu tuyệt đẹp nhập từ Pháp, vẽ cảnh cuộc đời Chúa Kitô và các tông đồ, lọc ánh nắng nhiệt đới gay gắt tạo nên không khí trầm lắng, huyền bí.
-
Lời khuyên: Khách tham quan không vào được trong giờ lễ hằng ngày. Nên đến sáng sớm hoặc cuối chiều, khi sân nhà thờ đông giáo dân và ánh nắng xiên làm nổi bật những vòm cuốn và ô cửa hoa hồng.
-
Địa chỉ: 1 đường Thái Nguyên, phường Phước Tân, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.
4. Viện Hải dương học Nha Trang (Viện Hải dương học): một thế kỷ khoa học biển
![]()
Ảnh: F.D
Được thành lập năm 1922 thời Pháp và nằm gần cảng Cầu Đá, Viện Hải dương học Nha Trang là một trong những trung tâm nghiên cứu khoa học biển lâu đời và quan trọng nhất Đông Nam Á. Nằm trong quần thể những tòa nhà kiến trúc thuộc địa đáng chú ý, nơi đây vừa là phòng thí nghiệm nghiên cứu vẫn hoạt động, vừa là bảo tàng mở cửa đón khách. Hành trình bắt đầu với những bể nuôi lớn và bể kính lịch sử có hàng trăm loài sinh vật sống của Biển Đông và Thái Bình Dương: cá mập rạn san hô, cá đuối, rùa biển lớn, cá hề trong hải quỳ, cá mao tiên và cá ngựa. Nhưng giá trị di sản của bảo tàng nằm chủ yếu ở bộ sưu tập khoa học đặc biệt hơn 20 000 mẫu vật biển ngâm formol hoặc nhồi. Điểm nhấn là bộ xương cá voi lưng gù dài 18 mét, nặng gần 10 tấn, được đào lên trong đất liền tỉnh Bắc Kạn năm 1994, minh chứng cho những biến động địa chất lớn của bán đảo.
-
Lời khuyên: Đây là chuyến tham quan rất thú vị và mát mẻ cho những giờ nắng nóng nhất trong ngày. Đừng bỏ qua khu trưng bày về di sản biển quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, giới thiệu hệ sinh vật rạn san hô quý hiếm của những vùng biển còn nguyên vẹn này.
-
Địa chỉ: 1 đường Trần Phú, phường Vĩnh Nguyên, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.
5. Khu bảo tồn biển Hòn Mun (Đảo Hòn Mun): thánh địa dưới nước của vịnh
Cách trung tâm khoảng mười cây số về phía đông nam, Hòn Mun mang tên những vách đá granit đen tuyền (mun nghĩa là « đen ») đổ thẳng xuống làn nước trong vắt. Được công nhận là khu bảo tồn biển đầu tiên của Việt Nam từ năm 2001, hòn đảo có hệ sinh thái dưới nước đặc biệt phong phú, sánh ngang những điểm lặn đẹp nhất Đông Nam Á. Đáy biển quanh đảo có hơn 350 loài san hô cứng (hơn 40% số loài san hô được biết trên thế giới), tạo thành những rạn lớn nơi hàng nghìn loài cá rạn nhiều màu, rùa biển, quạt biển và giáp xác sinh sống. Nhờ cấu tạo địa chất, đảo còn có nhiều hang đá nơi chim yến làm tổ, và tổ yến được khai thác theo truyền thống lâu đời.
-
Lời khuyên: Dù bạn thích lặn bình khí (scuba diving) hay lặn ống thở (snorkeling), hãy chọn tour khởi hành sớm từ cảng Cầu Đá. Tầm nhìn dưới nước tốt nhất từ tháng Ba đến tháng Tám, khi biển lặng và nắng xuyên sâu qua làn nước xanh ngọc.
-
Địa chỉ: Vịnh Nha Trang (đi bằng đường biển từ cảng Cầu Đá / cảng quốc tế Nha Trang).
Đặc sản ẩm thực Nha Trang: 4 món nhất định phải thử
1. Bún chả cá
Món ăn sáng tiêu biểu của người Nha Trang gồm nước dùng trong, thơm ninh từ xương cá đá và cá nhỏ, sợi bún (bún) mảnh và chả cá thủ công (chả cá). Chả làm từ thịt cá thu hoặc cá mú nêm gia vị rồi chiên, dai và đậm đà, ăn kèm sứa giòn (bún sứa) và rau thơm.
2. Nem nướng
Gốc từ huyện Ninh Hòa lân cận nhưng đã thành vua ẩm thực đường phố ở Nha Trang, nem nướng là xiên thịt heo xay ướp nướng than hoa. Người ta cuốn nem với bánh tráng mỏng, ram chiên giòn (ram), xoài xanh chua, dưa leo và rau thơm, rồi chấm nước sốt nóng sánh làm từ gạo nếp và gan heo.
3. Bánh căn hải sản
Những chiếc bánh bột gạo nhỏ giòn được đổ từng cái trong khuôn đất nung đặt trên than hoa. Ở Nha Trang, mỗi chiếc bánh có nhân tôm tươi trong vịnh, mực nhỏ nguyên con hoặc trứng cút. Bánh ăn nóng, chấm chén nước mắm pha hoặc nước sốt cá với xíu mại (xíu mại).
4. Yến sào Khánh Hòa
Được xem là « vàng trắng » của tỉnh, tổ yến khai thác trên vách đá các đảo trong vịnh (nhất là Hòn Nội và Hòn Ngoại) nổi tiếng khắp châu Á vì độ tinh khiết. Theo truyền thống, yến được chưng với đường phèn và hạt sen (yến chưng đường phèn); món ăn quý được biết đến với công dụng bồi bổ này là tinh hoa của đất Khánh Hòa.
Khi nào nên đi Nha Trang?
Nhờ vi khí hậu ôn hòa có dãy Trường Sơn chắn bớt gió mùa, Nha Trang có mùa khô dài nhất miền Trung:
-
Thời điểm lý tưởng (tháng Một đến tháng Tám): Nắng nhiều, trời quang và biển rất êm, trong. Từ tháng Hai đến tháng Năm đặc biệt dễ chịu để tham quan văn hóa với nhiệt độ ôn hòa (24 °C đến 28 °C), còn tháng Sáu đến tháng Tám là mùa hè lý tưởng để tắm biển và lặn.
-
Mùa mưa (tháng Chín đến tháng Mười Hai): Mưa nhiều hơn và có áp thấp ven biển, sóng có thể lớn hơn và tầm nhìn dưới nước quanh các đảo giảm, dù nhiệt độ vẫn dễ chịu.
Một chặng quan trọng trên riviera miền Trung
Nằm trên tuyến đường ven biển nối Quy Nhơn với Phan Thiết và có sân bay quốc tế Cam Ranh (cách 35 km về phía nam), Nha Trang là điểm dừng không thể bỏ qua trong mọi hành trình Nam Trung Bộ. Giữa vẻ uy nghi nghìn năm của tháp Chăm Po Nagar, sự trong lành của rạn san hô Hòn Mun và sự phong phú của ẩm thực biển, thành phố thể hiện trọn vẹn sức sống và vẻ đẹp hoang sơ của bờ biển Việt Nam.