Tìm hiểu thêm về Tây Ninh
Mười điểm dừng chính khi đến Tây Ninh
1. Tòa Thánh Cao Đài uy nghi
Kiệt tác kiến trúc không đâu sánh được trong bức tranh tôn giáo thế giới, Tòa Thánh Tây Ninh là trung tâm tâm linh và hành chính tối cao của đạo Cao Đài (Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ), tôn giáo hỗn dung ra đời ở Nam Bộ đầu thế kỷ XX. Được xây từ năm 1933 đến 1955 với công sức khổng lồ của tín đồ, quần thể tôn giáo đồ sộ này có thẩm mỹ ngoạn mục, hòa quyện nét của các tôn giáo lớn: tháp chuông và gian giữa gợi nhà thờ Kitô giáo, mái cong gợi chùa Phật giáo, tháp lấy cảm hứng từ tháp Hồi giáo và trang trí thấm đẫm Đạo giáo, Nho giáo.

Tòa Thánh Cao Đài uy nghi. Ảnh: Thịnh La
Đền thánh chính (Thánh Thất) gây ấn tượng ngay với sắc màu pastel rực rỡ và mặt tiền có hai tháp chuông chạm rồng phượng. Bước vào trong là không gian đầy chất thơ: gian giữa dài với hai hàng cột quấn rồng hồng và vàng, đỡ trần vòm sơn xanh da trời điểm sao lấp lánh trong bóng mờ. Tất cả hướng về bàn thờ chính có quả càn khôn vẽ Thiên Nhãn, biểu tượng tối cao của Đấng Tạo Hóa dõi theo nhân loại.
Lời khuyên: Nhất định hãy dự buổi cúng lớn giữa trưa (12h) từ khu vực dành cho khách tham quan. Cảnh hàng trăm tín đồ áo dài trắng tinh, dẫn đầu là chức sắc mặc đạo phục vàng, xanh, đỏ theo tiếng nhạc lễ truyền thống, tạo nên khoảnh khắc thành kính cuốn hút. Nhớ cởi giày ở cửa và mặc trang phục kín vai, gối.
Địa chỉ: Đường Phạm Hộ Pháp, thị xã Hòa Thành, tỉnh Tây Ninh (cách trung tâm thành phố Tây Ninh khoảng 5 km).
2. Nóc nhà Đông Nam Bộ: núi Bà Đen
Sừng sững cao 986 mét trên đồng bằng phù sa bất tận, núi Bà Đen là đỉnh cao nhất Nam Bộ và một trong những chốn tâm linh linh thiêng nhất cả nước. Nhô lên giữa sương như một nón núi lửa khổng lồ, ngọn núi gắn với kho truyện dân gian phong phú về Linh Sơn Thánh Mẫu, vị thần che chở người dân phương Nam. Từ nhiều thế kỷ, khách hành hương tìm về quần thể đền chùa cổ bám trên vách đá, nhất là chùa Điện Bà nổi tiếng, theo con đường mòn truyền thống len dưới tán rừng và qua những hang động linh thiêng.

Tượng Phật Bà. Ảnh: Tran Tuan Viet
Những năm gần đây, đỉnh núi đã thành công viên cảnh quan rộng lớn giữa mây, đến được nhờ hệ thống cáp treo hiện đại cho hành trình lên núi ngoạn mục. Điểm nhấn trên đỉnh là tượng Phật Bà bằng đồng ấn tượng (Tượng Phật Bà Tây Bổ Đà Sơn). Cao 72 mét, đúc từ hơn 170 tấn đồng đỏ, tượng giữ kỷ lục là tượng Phật trên núi cao nhất Đông Nam Á. Bao quanh là những sân hoa, đài phun nước và bảo tàng nghệ thuật Phật giáo tương tác, tượng như dõi nhìn khắp đồng bằng và những khúc quanh biên giới Campuchia.
Lời khuyên: Nên đến vào giữa chiều để đi cáp treo lên đỉnh, ngắm hoàng hôn soi bóng trên hồ Dầu Tiếng, rồi ở lại đến tối để xem quần thể lung linh hàng nghìn ánh đèn và nhạc nước.
Địa chỉ: Phường Ninh Sơn, thành phố Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh (cách trung tâm khoảng 11 km).
3. Hồ Dầu Tiếng mênh mông
Trải mặt nước rộng hơn 270 km², hồ nhân tạo Dầu Tiếng, nằm trên ranh giới Tây Ninh, Bình Dương và Bình Phước, là hồ chứa nước ngọt lớn nhất Đông Nam Á. Được xây vào những năm 1980 để điều tiết sông Sài Gòn và tưới cho đồng ruộng phía Nam, công trình này qua nhiều thập kỷ đã thành hệ sinh thái nước quan trọng và điểm đến được ưa thích của người yêu thiên nhiên hoang sơ và không gian thoáng đãng.

Hồ Dầu Tiếng. Ảnh: Quoc Anh Tran Duong
Bờ hồ có những đồng cỏ xanh rộng lan dần ra mặt nước, nhìn toàn cảnh dáng núi Bà Đen in trên chân trời. Giữa làn nước lặng nhô lên những đảo hoang sơ như đảo Nhím hay đảo Xẻo, nơi cây cối mọc tự nhiên và nhiều loài chim nước làm tổ. Đây là nơi lý tưởng để tạm xa phố thị: cắm trại dưới bầu trời sao, chèo kayak lúc sáng sớm, câu cá cùng người dân hay chỉ ngắm hoàng hôn nhuộm vàng tím trên biển hồ.
Lời khuyên: Thời điểm cắm trại đẹp nhất là từ tháng 9 đến tháng 12, khi nước hồ lên cao, không khí mát và đồng cỏ ven hồ xanh mướt. Nhớ mang đồ cắm trại riêng và mang rác về, vì nơi đây phần lớn còn hoang sơ, ít cơ sở lưu trú.
Địa chỉ: Huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh (cách trung tâm khoảng 25 km về phía đông).
4. Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát
Là kho báu đa dạng sinh học vô giá rộng hơn 30 000 ha dọc biên giới Campuchia, vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát giữ khu rừng kín thường xanh vùng thấp nguyên vẹn lớn nhất Nam Bộ. Đây là vùng chuyển tiếp độc đáo giữa hệ sinh thái Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu Long, với nhiều sinh cảnh hiếm từ rừng thường xanh đến đầm lầy theo mùa và trảng cỏ ngập nước.

Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát. Ảnh: Minh Phú
Vườn có hệ thực vật đặc biệt và động vật hoang dã phong phú, là nơi trú của nhiều loài nguy cấp trong sách đỏ thế giới như chà vá chân đen, vượn má vàng, rái cá và nai cà tông. Đây còn là vùng chim quan trọng (IBA), mỗi năm đón hàng nghìn cá thể di cư như già đẫy Java, sếu đầu đỏ và các loài chim săn mồi rừng. Khám phá nơi đây là chuyến phiêu lưu sinh thái: du khách đi bộ dưới tán rừng trăm năm theo những lối mòn có biển chỉ dẫn, đạp xe địa hình trên đường rừng hoặc đi xuồng máy nhỏ ngược dòng sông Vàm Cỏ Đông êm đềm chảy giữa khu bảo tồn.
Lời khuyên: Đến trạm kiểm lâm chính để lên đài quan sát: từ trên cao là biển xanh bất tận trải sang tận đất Campuchia. Nhớ mang thuốc chống côn trùng, quần áo nhẹ nhưng kín và giày đi bộ hợp địa hình ẩm.
Địa chỉ: Xã Tân Lập và Hòa Hiệp, huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh (cách trung tâm khoảng 30 km về phía tây bắc).
5. Thánh thất Cao Đài Long Hoa
Nằm giữa thị xã Hòa Thành, sát chợ Long Hoa nổi tiếng, Thánh thất Long Hoa là một công trình tiêu biểu khác của di sản tâm linh và văn hóa tỉnh. Ít đoàn khách đông hơn Tòa Thánh chính, ngôi thánh thất uy nghi này mang đến trải nghiệm đạo Cao Đài gần gũi mà không kém phần ngoạn mục.
Xây theo quy tắc kiến trúc thiêng liêng của đạo, thánh thất có mặt tiền rực rỡ với sắc vàng và xanh da trời, trang trí rồng, phượng và tượng thần hộ pháp. Bên trong, gian giữa cao vòm đón ánh sáng tự nhiên qua kính màu, chiếu lên những cột chạm và Thiên Nhãn trên bàn thờ. Tham quan nơi đây là dịp hòa vào khu vực sôi động nhất của cộng đồng Cao Đài, nơi nhịp sống thường ngày vẫn thấm đẫm truyền thống, ăn chay và nghi lễ lâu đời.
Lời khuyên: Hãy ghé chợ Long Hoa ngay bên cạnh, chợ truyền thống lớn nhất tỉnh, để mua muối tôm, bánh tráng phơi và thưởng thức ẩm thực chay nổi tiếng của địa phương.
Địa chỉ: Thị xã Hòa Thành, tỉnh Tây Ninh (chỉ cách Tòa Thánh Tây Ninh 3 km).
6. Ma Thiên Lãnh thanh tịnh
Ẩn sâu trong thung lũng hoang sơ giữa ba ngọn núi của quần thể Bà Đen (núi Bà, núi Heo và núi Phụng), Ma Thiên Lãnh thường được gọi là « Đà Lạt của miền Đông » nhờ khí hậu mát lạnh và không khí mờ sương. Xa những dòng người hành hương, thung lũng có cảnh thiên nhiên hoang sơ, nên thơ: suối trong vắt len qua những khối đá granite cổ ngổn ngang, bên những rừng chuối rừng bạt ngàn, trên cao là hồ Mây Núi xanh ngọc giữa vách đá.

Ma Thiên Lãnh. Ảnh: Thiên Quân
Đi sâu theo những lối mòn rợp bóng, du khách bắt gặp những ngôi chùa nhỏ cổ, miếu mộc mạc và am tu ẩn mình bên sườn núi, như chùa Ông Hổ trong một hang đá tự nhiên. Khung cảnh hùng vĩ, nguyên sơ này là chốn bình yên cho người mê đi rừng, chụp ảnh thiên nhiên và ai tìm không gian thiền định, tĩnh tâm giữa đất trời.
Lời khuyên: Đá ven suối và đường rừng rất trơn vì ẩm và rêu. Nhất định mang giày đế chống trơn, tránh đi khi mưa lớn và về trước khi trời tối vì thung lũng tối rất nhanh.
Địa chỉ: Xã Thạnh Tân, thành phố Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh (cách trung tâm khoảng 10 km về phía đông bắc).
7. Chùa Gò Xoài trăm tuổi
Được dựng từ thế kỷ XIX giữa vùng quê yên bình huyện Châu Thành, chùa Phước Lâm, thường được người dân gọi là chùa Gò Xoài vì nằm trên gò đất rợp bóng xoài, là một trong những ngôi chùa Phật giáo Bắc tông cổ nhất tỉnh Tây Ninh. Là chứng nhân quý giá của những lớp lưu dân người Việt đầu tiên khai phá đất phương Nam, ngôi chùa trăm năm nổi bật với nét đồng quê và kiến trúc được giữ gìn đáng kể.
Quần thể nằm giữa vườn xanh và cây trái trăm năm, mang kiến trúc gỗ truyền thống với vì kèo chạm trổ, tiêu biểu cho nghệ thuật tôn giáo Nam Bộ thời trước và trong giai đoạn Pháp thuộc. Chánh điện có bàn thờ uy nghi với bộ tượng Phật và Bồ Tát vô giá chạm tay bằng gỗ quý, thếp vàng, quanh là liễn đối sơn son. Không khí thanh tịnh sâu lắng, chỉ có tiếng chuông mõ đều đặn và tiếng chim trong vườn, một khoảng lặng tâm linh chân thực xa dòng khách đông.
Lời khuyên: Hãy trò chuyện lễ phép với các nhà sư hoặc người giữ chùa, họ thường vui lòng kể chuyện làng quê và truyền thuyết về người lập chùa. Nhớ ăn mặc phù hợp nơi tôn nghiêm.
Địa chỉ: Xã Thanh Điền, huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh (cách trung tâm khoảng 8 km về phía tây nam).
8. Dòng sông Vàm Cỏ Đông thơ mộng
Đi vào thơ ca, văn học và âm nhạc Việt Nam với dòng nước hiền hòa và vai trò chiến lược trong những cuộc chiến của lịch sử hiện đại, sông Vàm Cỏ Đông bắt nguồn từ cao nguyên Campuchia rồi uốn lượn qua cả tỉnh Tây Ninh từ bắc xuống nam. Dài hàng trăm cây số, dòng sông là lá phổi thủy văn và cái nôi văn hóa của cư dân ven sông, tạo nên cảnh sông nước đồng quê nên thơ.

Công trình dẫn nước trên sông Vàm Cỏ Đông. Ảnh: Giang Phương
Hai bờ Vàm Cỏ Đông là những rặng dừa nước dày, vườn cây trĩu quả, ruộng lúa xanh và những làng nghề làm bánh tráng. Ngồi xuồng hay thuyền truyền thống dạo sông, du khách được ngắm đời thường của người dân: ngư dân quăng lưới lúc hoàng hôn, những ghe chở nông sản và những cây cầu tre nối các xóm nhỏ. Đây là trải nghiệm sông nước chân thực, cho thấy vẻ hiền hòa, lãng mạn của làng quê phương Nam.
Lời khuyên: Thuê thuyền ở bến huyện Gò Dầu hoặc Châu Thành vào chiều muộn (khoảng 16h30) để dạo sông. Đây là lúc đẹp nhất để ngắm sắc vàng tím của hoàng hôn trên sông và hưởng gió mát buổi chiều.
Địa chỉ: Dòng sông chảy qua nhiều huyện của tỉnh, nhất là Châu Thành, Hòa Thành, Bến Cầu và Gò Dầu.
9. Vườn trái cây Bến Cầu
Nhờ đất phù sa rất màu mỡ do sông Vàm Cỏ Đông bồi đắp qua nhiều thế kỷ và mạng lưới kênh mương dày, huyện biên giới Bến Cầu nổi tiếng là vựa trái cây lớn nhất tỉnh Tây Ninh. Trên hàng trăm ha liền nhau, những vườn trái của các gia đình trải dài ngút mắt, cho nhiều loại trái nhiệt đới ngọt nắng, nổi tiếng nhất là mãng cầu ta Tây Ninh, có chỉ dẫn địa lý nhờ cơm chắc, ngọt và thơm dịu.

Ảnh: Trần Lê Tuấn
Ngoài những vườn mãng cầu trên sườn đồi và đồng bằng lân cận, Bến Cầu còn có những vườn măng cụt, sầu riêng, chôm chôm, bưởi và mít. Khám phá các vườn trái là chuyến dã ngoại đồng quê: du khách đạp xe hoặc đi bộ theo những lối nhỏ rợp bóng bên kênh mương, gặp nhà vườn, tìm hiểu cách tỉa cành, chăm cây và nhất là tự tay hái trái chín ăn ngay giữa vườn.
Lời khuyên: Nên đi vào mùa trái cây chính, từ tháng 5 đến tháng 8. Đừng ngại mua giỏ trái cây tươi ngay tại nhà vườn, giá rất phải chăng và tươi ngon nhất.
Địa chỉ: Tập trung ở xã An Thạnh và các xã ven sông, huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh.
10. Tháp cổ Bình Thạnh
Là chứng tích khảo cổ đặc biệt có giá trị lịch sử vô giá, tháp Bình Thạnh là công trình tôn giáo có niên đại thế kỷ VIII đến IX, thuộc nền văn hóa Óc Eo (hậu Phù Nam) từng phát triển rực rỡ khắp Nam Bộ. Dựng trên gò đất cao gần bờ sông Vàm Cỏ Đông, tháp thờ thần Ấn Độ giáo cao hơn 10 mét, là một trong số ít công trình gạch cổ thời kỳ này còn nguyên vẹn ở cả vùng đồng bằng.
![]()
Ảnh: Hoa Nam
Điều khiến người yêu nghệ thuật và lịch sử ấn tượng là kỹ thuật xây dựng của người xưa: tháp làm hoàn toàn bằng gạch nung khổ lớn ghép khít, không thấy mạch vữa nhờ một chất kết dính thực vật bí ẩn. Mặt chính của tháp còn khung cửa đá chữ nhật với lanh tô chạm khắc tinh xảo hình nữ thần Lakshmi, hoa sen và họa tiết hình học. Tham quan di tích quốc gia này là chuyến trở về quá khứ xa xăm, ít người biết của vùng đất phương Nam.
Lời khuyên: Dành khoảng 45 phút đến 1 giờ để ngắm chi tiết kiến trúc và đọc bảng thông tin. Có thể dễ dàng kết hợp với một ngày khám phá vườn trái Bến Cầu và làng quê thị xã Trảng Bàng.
Địa chỉ: Ấp Bình Phú, xã Bình Thạnh, thị xã Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh.
Đặc sản Tây Ninh: 4 món không thể bỏ qua
1. Bánh tráng phơi sương cuốn thịt heo luộc
Món biểu tượng của tỉnh, dựa trên nghề thủ công được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể. Bánh tráng được tráng, nướng sơ rồi phơi qua đêm cho ngấm sương sớm để có độ mềm dẻo đặc biệt. Bánh được cuốn với thịt heo luộc ba chỉ, kèm đĩa hơn mười loại rau rừng hái ven sông, chấm nước mắm chua ngọt cay.
2. Muối tôm
Dù không có biển, Tây Ninh nổi tiếng khắp nơi với muối tôm. Gia vị độc đáo này làm từ muối biển, tôm khô xay, ớt đỏ tươi và tỏi, rang lửa nhỏ theo công thức gia truyền. Muối tôm mặn, cay, đậm vị, rất hợp chấm trái cây (xoài xanh, mãng cầu, khóm) hoặc ướp đồ nướng.
3. Bánh canh Trảng Bàng
Món ăn ấm lòng của Tây Ninh, bánh canh nổi bật với sợi to, dai làm từ bột gạo nguyên chất. Nước dùng hầm nhiều giờ với xương heo và hành nướng, trong và ngọt tự nhiên. Tô bánh canh ăn thật nóng với giò heo mềm, huyết, hành lá và tiêu đen.
4. Bánh tráng trộn
Món ăn vặt không thể thiếu của giới trẻ Việt, Tây Ninh là quê hương của đủ kiểu bánh tráng trộn. Bánh tráng cắt sợi trộn với muối tôm, mỡ hành phi, nước tắc, bò khô và trứng cút. Món chua, cay, giòn này được bán ở các quầy hàng rong mọi lúc.
Khí hậu và thời điểm nên đi
Tây Ninh có khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng và ổn định quanh năm (nhiệt độ trung bình 27 đến 29 °C), chia thành hai mùa rõ rệt:
Mùa khô (tháng 12 đến tháng 4): Thời điểm thuận lợi nhất để đến tỉnh. Trời quang, nhiệt độ dễ chịu, lý tưởng để lên núi Bà Đen, thăm Tòa Thánh Cao Đài và đi rừng Lò Gò - Xa Mát. Đừng bỏ lỡ lễ hội núi Bà (Hội xuân Núi Bà) diễn ra trong tháng Giêng âm lịch (tháng 1 - 2).
Mùa mưa (tháng 5 đến tháng 11): Có mưa rào nhiệt đới thường ngắn vào chiều muộn. Đây là mùa lý tưởng để thưởng thức trái cây chín ở vườn Bến Cầu, ngắm cảnh xanh tươi quanh hồ Dầu Tiếng và hưởng không khí mát ở các thung lũng núi.




















