Việt Nam vẫn là một điểm đến dễ chịu cho ví tiền của du khách châu Âu, nhưng ngân sách thật của mỗi chuyến đi lại khác nhau rất nhiều: tuỳ mùa, tuỳ kiểu chỗ ở, tuỳ số chặng bay nội địa và những trải nghiệm bạn chọn. Bài này giúp bạn hiểu cách tiêu tiền ở Việt Nam: dùng tiền gì, rút và đổi ở đâu, trả bằng thẻ hay tiền mặt, nên chừa khoản nào, và vài thói quen nhỏ để tiêu đúng chỗ.

1. Tiền Việt Nam: đồng

Đơn vị tiền tệ là đồng (ký hiệu VND). Mọi giá niêm yết và mọi khoản thanh toán trong nước đều tính bằng đồng. Một số khách sạn hay công ty du lịch có thể báo giá bằng euro hoặc đô la Mỹ, nhưng khi trả tiền tại chỗ, bạn vẫn trả bằng đồng hoặc bằng thẻ.

Tiền giấy đang dùng phổ biến gồm các tờ 1.000, 2.000, 5.000 (giấy cotton) và 10.000, 20.000, 50.000, 100.000, 200.000, 500.000 đồng (polymer). Tiền xu hầu như không còn dùng.

  • Nhiều số 0: các tờ tiền có nhiều số 0, hãy đếm kỹ trước khi đưa. Tờ 20.000 và tờ 500.000 cùng tông xanh, rất dễ nhầm.
  • Cách nói giá: người bán thường bỏ ba số 0 cuối. “50” hay “50k” nghĩa là 50.000 đồng.
  • Tiền lẻ: giữ sẵn vài tờ nhỏ cho quán ăn vỉa hè, gửi xe, nước uống, vé vào cửa nhỏ. Tờ 500.000 đôi khi khó trả lại ở hàng quán nhỏ.

2. Đổi tiền và rút tiền

Không cần đổi nhiều tiền trước khi rời châu Âu. Cách đơn giản nhất thường là rút tiền đồng tại Việt Nam, hoặc mang theo một ít euro để đổi khi cần.

  • Đổi ngoại tệ: đổi ở ngân hàng, quầy đổi tiền ở sân bay hoặc điểm thu đổi ngoại tệ được cấp phép. Mang tiền euro hay đô la còn mới, không rách, không viết vẽ: tờ cũ có thể bị từ chối hoặc đổi với tỷ giá kém hơn.
  • Máy ATM: có nhiều ở thành phố, sân bay và các điểm du lịch lớn, hiếm hơn ở vùng núi, vùng sâu. Mỗi lần rút thường có giới hạn, và ngân hàng Việt Nam lẫn ngân hàng của bạn có thể cùng thu phí. Rút ít lần với số tiền lớn hơn thường đỡ tốn phí hơn rút nhiều lần nhỏ.
  • Nhớ lấy thẻ: ở nhiều máy, tiền ra trước rồi thẻ mới trả lại. Đừng vội đi khi chưa cầm thẻ.
  • Báo ngân hàng trước khi đi: để thẻ không bị khoá vì giao dịch ở nước ngoài, và hỏi rõ phí rút tiền, phí thanh toán ngoại tệ của thẻ.

Nếu mang theo nhiều tiền mặt khi nhập cảnh, hãy xem mức phải khai báo trong bài Hải quan và nhập cảnh tại Việt Nam.

3. Tiền mặt hay thẻ?

Ở Việt Nam, hai cách trả tiền sống song song, và một chuyến đi thường cần cả hai.

  • Thẻ Visa, Mastercard: được nhận ở khách sạn, nhà hàng có quy mô, siêu thị, trung tâm thương mại, hãng bay, nhà ga và nhiều cửa hàng ở thành phố. Một số nơi thu thêm phụ phí khi trả bằng thẻ, hãy hỏi trước.
  • Tiền mặt: vẫn cần ở chợ, quán ăn nhỏ, hàng rong, xe ôm, thuyền nhỏ, vé tham quan ở vùng xa và hầu hết các vùng nông thôn.
  • Mã QR: người Việt trả tiền bằng mã QR ở khắp nơi, kể cả hàng quán rất nhỏ. Cách này chủ yếu dùng tài khoản ngân hàng Việt Nam, nên với du khách châu Âu, tiền mặt và thẻ vẫn là hai cách chắc chắn nhất.
  • Ứng dụng gọi xe, giao đồ ăn: cho phép trả bằng thẻ gắn trong ứng dụng hoặc tiền mặt, giá biết trước khi đặt (xem bài Ứng dụng cần có khi đi Việt Nam).

Khi trả bằng thẻ, nếu máy hỏi chọn đơn vị tiền, chọn trả bằng đồng: để ngân hàng của bạn đổi tiền thường có lợi hơn tỷ giá máy tự đổi.

4. Những khoản nên tính trong ngân sách

Thay vì một con số chung, hãy chia ngân sách theo từng khoản. Mỗi khoản có thể rất khác nhau tuỳ kiểu du lịch của bạn.

  • Vé máy bay quốc tế: thường là khoản lớn nhất. Giá thay đổi mạnh theo mùa, đặt sớm thường có lợi hơn.
  • Chỗ ở: từ nhà nghỉ, homestay đến resort cao cấp, đủ mọi mức giá ở hầu hết các điểm đến (xem bài Chỗ ở).
  • Di chuyển trong nước: các chặng bay nội địa, tàu hoả, xe riêng có tài xế hay xe khách. Hành trình càng nhiều chặng xa, khoản này càng lớn (xem bài Phương tiện di chuyển).
  • Ăn uống: ăn ở quán bình dân và hàng vỉa hè rất tiết kiệm. Nhà hàng sang, quầy bar ở khách sạn lớn và rượu vang nhập khẩu đẩy chi phí lên nhanh.
  • Tham quan và trải nghiệm: vé vào cửa phần lớn không đắt. Khoản đáng kể hơn thường là ngủ đêm trên du thuyền, tour có hướng dẫn viên riêng, lớp nấu ăn, lặn biển hay chuyến đi bộ nhiều ngày ở vùng núi.
  • Bảo hiểm du lịch: rất nên có. Khám chữa bệnh ở bệnh viện, phòng khám quốc tế có thể tốn kém, nhất là khi cần chuyển viện.
  • Liên lạc: thẻ SIM hoặc eSIM du lịch có dữ liệu di động, mua ở sân bay hoặc trực tuyến trước khi đi.
  • Khoản dự phòng: chừa một phần cho chuyến bay đổi giờ, một đêm khách sạn thêm khi thời tiết xấu, hay một món quà bất ngờ ở chợ.

5. Mùa ảnh hưởng đến giá

Cùng một hành trình, chi phí có thể chênh nhau rõ rệt tuỳ thời điểm.

  • Tết Nguyên đán (cuối tháng 1 hoặc tháng 2 dương lịch, mỗi năm một khác): vé tàu, xe, máy bay trong nước hết sớm và tăng giá; nhiều quán, cửa hàng nghỉ vài ngày.
  • Các kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5, 2/9 và mùa hè (khi học sinh Việt Nam được nghỉ): khách trong nước đi đông, nhất là ở các điểm biển. Giá phòng và vé máy bay nội địa tăng.
  • Mùa thấp điểm của từng vùng (thường là mùa mưa) có giá phòng mềm hơn và ít người hơn, đổi lại phải chịu thời tiết thất thường.

Đi đúng dịp cao điểm thì đặt chỗ ở và các chặng bay nội địa càng sớm càng tốt.

6. Tiền tip

Tiền tip không bắt buộc ở Việt Nam, nhưng ngày càng quen thuộc trong ngành du lịch và luôn được đón nhận.

  • Nhà hàng, khách sạn lớn: kiểm tra hoá đơn. Giá ghi kèm dấu “++” nghĩa là chưa gồm phí phục vụ và thuế, hai khoản này sẽ được cộng vào hoá đơn. Đã có phí phục vụ thì không cần tip thêm.
  • Hướng dẫn viên, tài xế: với tour nhiều ngày, tip vào cuối chuyến là cách cảm ơn phổ biến, đưa riêng cho từng người.
  • Spa, massage, người khuân hành lý: một khoản nhỏ được đánh giá cao.
  • Quán ăn bình dân, hàng rong: thường không tip. Để lại tiền lẻ thừa là đủ.

7. Mặc cả và hỏi giá

Mặc cả là chuyện bình thường ở chợ, hàng lưu niệm, quầy quần áo và với xích lô, thuyền nhỏ, xe ôm không qua ứng dụng. Không mặc cả ở siêu thị, cửa hàng có giá niêm yết, nhà hàng có thực đơn ghi giá và dịch vụ đặt qua ứng dụng.

  • Hỏi giá trước: với xích lô, xe ôm, thuyền hay bất kỳ dịch vụ nào không có bảng giá, thống nhất giá và thời gian trước khi đi.
  • Giữ không khí vui vẻ: mặc cả với nụ cười, không gay gắt. Nếu không đồng ý, cảm ơn rồi đi tiếp, đó cũng là chuyện thường.
  • Đã chốt thì mua: khi người bán đồng ý giá bạn đưa ra, việc bỏ đi lúc đó bị xem là bất lịch sự.

8. Mẹo nhỏ để tiêu đúng chỗ

  • Chia tiền mặt ra vài nơi (ví, túi trong, két khách sạn) và mang theo hai thẻ của hai ngân hàng khác nhau.
  • Ở nơi đông người như chợ, phố đi bộ, đeo túi phía trước và không cầm điện thoại sát mép đường.
  • Ăn ở những quán đông người địa phương: thường ngon, tươi và đúng giá.
  • Dùng ứng dụng gọi xe để biết trước giá, nhất là khi mới đến sân bay hay nhà ga.
  • Giữ hoá đơn khi mua món đồ giá trị: có thể cần cho thủ tục hoàn thuế VAT ở sân bay (xem bài Hoàn thuế VAT bên dưới).
  • Đổi lại số đồng còn thừa trước khi bay về: ở châu Âu, tiền đồng gần như không đổi được.