Huế chưa bao giờ để đất liền thuần phục hoàn toàn; nơi đây mãi là một thành phố lưỡng cư, đòi hỏi người ta phó mặc mình cho dòng chảy để nắm bắt được cái hồn khó nắm bắt của nó. Giữa vẻ trang nghiêm của đá và sự chuyển động đầy chất thơ của sóng nước, thành phố tạo nên một địa lý thiêng, nơi nước không phải ranh giới mà là sợi dây sống còn, một tấm gương phản chiếu hình ảnh một Việt Nam vĩnh cửu. Với du khách muốn hòa mình, khám phá cố đô trở thành hành trình du lịch tái tạo, nơi vẻ uy nghi của di tích đối thoại với trí tuệ của cha ông.

Những người phụ nữ ngồi chằm nón lá bằng tay
Những người phụ nữ ngồi chằm nón lá bằng tay
(Ảnh: CTV/CVN)

Nghề chằm nón lá và kiến trúc nhà vườn

Nghề làm nón lá là một trong những biểu hiện kỹ thuật bền bỉ nhất của đồng bằng Huế, đặc biệt được gìn giữ trong những ngôi nhà truyền thống gọi là nhà vườn. Những ngôi nhà này, xây theo những quy tắc phong thủy chặt chẽ và bao quanh bởi vườn cây ăn trái, có những gian làm nghề gia đình nơi các nghệ nhân truyền lại từng công đoạn làm ra vật dụng thân thuộc này. Quy trình dựa vào việc chọn kỹ lá cọ phơi khô, sấy diêm sinh cho trắng, rồi khâu lên khung tròn gồm mười sáu vành tre.

Để ngắm sự khéo léo của các nghệ nhân và công đoạn lợp lá, khung giờ buổi sáng, từ 8 giờ 30 đến 11 giờ, là thích hợp nhất. Đó là lúc ánh sáng tự nhiên dưới mái hiên cho phép khâu những đường kim thật tỉ mỉ. Ở những làng nghề như Dạ Lê hay Phủ Cam, người làm nón đôi khi lồng vào những câu thơ hay hình phong cảnh chỉ hiện ra khi soi lên ánh sáng, một kỹ thuật công phu cho thấy sự phức tạp của một nghề chủ yếu vẫn làm trong gia đình.

Khám phá nét thanh lịch và nếp sống của người Huế

Lễ hội truyền thống ở Huế

Nghệ thuật hoa giấy làng Thanh Tiên

Nằm ở huyện Phú Vang, bên bờ hạ lưu sông Hương, làng Thanh Tiên giữ độc quyền một nghề làm hoa nhân tạo: hoa giấy. Nghề thủ công hơn ba trăm năm tuổi này gắn liền với nhu cầu thờ cúng tổ tiên và Phật giáo địa phương, khi hoa giấy thay hoa tươi trên bàn thờ gia đình vào mùa đông, lúc vườn tược trong tỉnh ngừng ra hoa.

Làm hoa dùng tre địa phương làm cành và giấy điệp nhuộm bằng màu truyền thống chiết từ cây lá hay vỏ cây. Các nghệ nhân tái hiện thật sống động hoa sen, hoa lan và hoa cúc. Ghé các gian làm nghề vào giữa buổi chiều giúp xem cách kết hoa lên những giá rơm lớn và hiểu cách tổ chức kinh tế của làng nghề, vốn tất bật nhất khi Tết Nguyên đán (Tết) đến gần.

Khám phá nét thanh lịch và nếp sống của người Huế

Nghi lễ Festival Huế và trật tự cung đình

Di sản phi vật thể của tỉnh được thể hiện rõ nhất trong Festival Huế, sự kiện hai năm một lần làm sống lại những chức năng nghi lễ và nghệ thuật của Kinh thành. Các lễ hội trở lại với những không gian thiêng của triều đình, nhất là đàn Nam Giao hay Kinh thành, qua việc tái hiện nghi lễ triều đại, biểu diễn Nhã nhạc cung đình và múa cung đình.

Tìm hiểu các buổi diễn này cho thấy sự chặt chẽ trong quy định về trang phục và dàn dựng của triều đình xưa, nơi mỗi sắc lụa, mỗi nhịp trống đều tuân theo một thứ bậc chính xác. Với những người yêu di sản, xem các chương trình đầu buổi tối trong Kinh thành giúp chiêm ngưỡng ánh sáng trên những kết cấu gỗ lim và âm vang của những không gian nghi lễ, vẫn vẹn nguyên từ thế kỷ XIX.

Khám phá nét thanh lịch và nếp sống của người Huế

Lễ hội các dân tộc: nơi những thế giới giao hòa

Cuối cùng, bản sắc Huế còn thêm phong phú nhờ sự hiện diện của các cộng đồng miền núi trên những cao nguyên quanh vùng. Lễ hội của họ, rộn ràng tiếng cồng chiêng và chén rượu cần sẻ chia, đưa ta hòa mình trọn vẹn vào một cuộc sống hoang sơ và hào phóng. Những nghi lễ này, diễn ra trong kiến trúc uy nghi của những ngôi nhà chung, gợi nhắc giao ước nguyên thủy giữa con người và sức mạnh của đất. Với những du khách say mê văn hóa, đây là những cuộc gặp gỡ làm thay đổi người ta nhiều nhất, hé lộ một nhân tính vẫn giữ được phẩm giá và bí ẩn của mình, xa những ồn ào của sự hiện đại hối hả.

Sự cân bằng giữa ký ức và địa lý

Tỉnh Thừa Thiên Huế là nơi để tìm hiểu cách lịch sử các triều đại in dấu trực tiếp lên địa hình và sông nước của vùng đất. Từ những đường kim chính xác của người chằm nón đến kiến trúc gạch gỗ của các lăng tẩm, khám phá vùng đất này mang lại những hiểu biết địa lý và nhân học thực tế, cho thấy khả năng của một cộng đồng giữ gìn nề nếp truyền thống giữa một môi trường sông nước luôn chuyển động.