Tìm hiểu thêm về Top 10 đặc sản không thể bỏ qua ở Gia Lai: cẩm nang ăn ngon thực tế giữa đại ngàn Tây Nguyên
1. Phở khô Gia Lai: nghệ thuật “tách đôi” trên cao nguyên

Phở khô Gia Lai. Ảnh: Phở Hồng - phở khô Gia Lai
Ra đời vào những năm 1960 giữa lòng chợ trung tâm Pleiku, phở khô là sự biến tấu tài tình của món phở miền Bắc trứ danh cho hợp với điều kiện và khẩu vị Tây Nguyên. Trên vùng đất cao, nơi tiết trời se lạnh buổi sáng khiến người ta thèm ăn, người dân đã nghĩ ra cách ăn “hai tô” tách hẳn phần khô và nước dùng nóng, nhờ đó mỗi nguyên liệu giữ được độ ngon trọn vẹn đến miếng cuối cùng.
Bí quyết nguyên liệu
Tô thứ nhất (bánh phở): Thành phần cốt lõi là bánh phở khô, làm hoàn toàn từ gạo trồng trên đất bazan của vùng. Khác với bánh phở dẹt và mềm của phở truyền thống, sợi phở ở đây nhỏ, tròn và được phơi nắng theo cách rất riêng sau khi kéo sợi. Trụng qua nước sôi vài giây, sợi phở dai đáng kể, ăn sần sật (al dente) mà không bao giờ nát. Bên trên rắc một muỗng tóp mỡ giòn (tóp mỡ), thịt heo nạc băm xào hành tím, tỏi phi vàng và hành lá thái nhỏ.
Tô thứ hai (nước dùng): Nước dùng trong veo là kết quả của ít nhất mười hai giờ ninh xương bò thả đồi và xương gà, lọc trong bằng trứng và thơm mùi hành nướng, gừng và thảo quả Tây Nguyên. Tùy thích, trong tô có thịt bò thăn thái mỏng tái (tái), nạm mềm (nạm), bò viên thủ công thật dai (bò viên) hoặc gà ta xé (phở khô gà).
Cách ăn của người sành
Ăn phở hai tô có quy tắc rõ ràng. Không bao giờ đổ nước dùng vào tô phở khô. Bí quyết nằm ở tương đen, loại tương đậu nành lên men màu nâu mà mỗi quán tự làm theo tỷ lệ giữ kín (đậu nành, đường mía và gia vị).
Rưới lên sợi phở khô một muỗng đầy tương đen và chút tương ớt.
Dùng đũa trộn thật đều cho đến khi sợi phở ngả màu hổ phách đồng nhất.
Gắp một đũa phở đã trộn, ăn kèm lá húng quế hoặc rau xà lách, rồi húp ngay một muỗng nước dùng nóng ở tô thứ hai. Sự luân phiên giữa vị béo thơm của sợi phở và vị thanh của nước dùng tạo nên sự cân bằng hương vị đặc biệt.
Thông tin thực tế
Quán không thể bỏ qua ở Pleiku:
Phở Khô Hồng (22 Nguyễn Văn Trỗi): Quán lâu đời, nổi tiếng với nước dùng thanh và tương đen đặc biệt.
Phở Ngọc Sơn (15 Nguyễn Thái Học): Rất được người địa phương ưa chuộng nhờ bò viên nhà làm (bò viên) dai chuẩn.
Phở Khô Nữ (50 Nguyễn Du): Lựa chọn tuyệt vời cho phiên bản phở gà ta (phở khô gà).
Giá tham khảo: 40.000 - 60.000 đồng một suất đầy đủ.
Lời khuyên: Nên đến từ 6h30 đến 8h30. Ở những quán truyền thống này, nước dùng nấu mỗi ngày và có hạn; hết nồi là nghỉ bán.
2. Bún mắm cua: trải nghiệm khứu giác và vị giác đỉnh cao

Bún mắm cua. Ảnh: MokoNail
Trong số các đặc sản Việt Nam, bún mắm cua Pleiku có vị trí riêng. Được người địa phương gọi thẳng là bún thối, món ăn bình dân này không tìm cách làm vừa lòng tất cả: nó là biểu hiện mộc mạc, táo bạo và gây nghiện nhất của nghề lên men thủ công Tây Nguyên.
Phép màu lên men của cua
Linh hồn món ăn nằm ở kỹ thuật chế biến lâu đời. Cua đồng (cua đồng) được bắt ở ruộng lúa và kênh mương các thung lũng quanh Pleiku. Sau khi làm sạch kỹ, cua được giã nhuyễn rồi lọc với nước sạch để lấy nước cốt. Nước cua không nấu ngay mà được đổ vào chum sành lớn, để lên men tự nhiên ở nhiệt độ thường từ 24 đến 36 giờ.
Trong quá trình đó, đạm của cua phân giải nhờ vi khuẩn lactic, khiến nước chuyển màu sẫm gần như đen và có mùi rất nồng, gợi nhớ một số loại phô mai ủ lâu của châu Âu. Chỉ sau khi ủ đủ, nước dùng mới được nấu sôi với măng tươi (măng tươi) thái lát, vừa thấm vị đậm của nước cua vừa mang lại vị đắng nhẹ mùi gỗ.
Cách bày tô và đồ ăn kèm
Dưới đáy tô, người bán xếp một nắm bún sợi nhỏ (bún), rồi chan một vá nước dùng sẫm màu bốc khói. Phần topping là cả một “lễ hội” của kết cấu mộc mạc:
Tóp mỡ: những miếng tóp mỡ to, giòn tan, nổi trên mặt nước dùng.
Chả lá lốt: thịt heo băm cuốn lá lốt rồi nướng.
Nem chua và chả lợn (giò chả truyền thống).
Đôi khi có thêm trứng vịt lộn (hột vịt lộn) nấu ngay trong nước cua cho những thực khách sành ăn nhất.
Bí kíp “sống sót” khi thưởng thức
Để “thuần hóa” vị đậm của bún mắm cua, việc nêm thêm tại bàn rất quan trọng. Nhất định phải thêm:
Một nắm ớt xanh tươi giã dập (vị cay át đi sự nặng nề của mùi lên men).
Chút nước tắc hoặc chanh cho vị chua nhẹ.
Thật nhiều rau thơm vùng cao (tía tô, húng quế, bạc hà và bắp chuối bào). Sự tươi mát của rau tạo tương phản rõ rệt với độ nóng và đậm đặc của nước dùng.
Thông tin thực tế
Quán “huyền thoại”: Bún Cua Chi (2 ngõ Phùng Hưng, Pleiku). Nằm trong một con hẻm kín đáo, đây là quán làm món này nổi tiếng suốt nhiều thập kỷ.
Giá tham khảo: 15.000 - 25.000 đồng một tô (một trong những món rẻ nhất vùng).
Giờ bán: Hàng bún cua chỉ mở vào chiều muộn, từ 14h00 đến 18h30. Đây là bữa xế mặn tiêu biểu của người Pleiku sau giờ làm.
3. Bò một nắng chấm muối kiến vàng: kiệt tác bảo quản của người du mục

Bò một nắng ăn kèm muối kiến vàng độc đáo. Ảnh: vivumuasam
Ra đời trên vùng đất khô nóng của huyện Krông Pa - vùng lòng chảo thường được gọi là “chảo lửa” của Gia Lai - , bò một nắng là thành quả của cách bảo quản thịt lâu đời do những người chăn nuôi và thợ săn trong vùng nghĩ ra.
Chọn thịt và phơi nắng
Chất lượng đặc biệt của món này nằm ở cách nuôi. Bò Krông Pa là giống bò địa phương thả rông (bò thả rừng) trên những đồi bazan và dọc bờ sông Ba. Chỉ ăn cỏ dại và đi hàng chục cây số mỗi ngày, thịt bò đặc biệt săn chắc, ít mỡ và đậm vị.
Chỉ những phần ngon nhất - thăn ngoại, thăn nội và đùi sau - được chọn. Thịt được thái miếng lớn dày hai phân, ướp vài giờ với sả băm, tỏi, hành tím, dầu điều, ớt rừng và chút đường mía. Sau đó thịt được treo lên giàn tre, phơi dưới nắng gắt Krông Pa đúng một nắng (vì thế mà có tên). Phơi nhanh như vậy giúp hơi nước bề mặt bay đi, gia vị bám chặt bên ngoài, trong khi bên trong thịt vẫn đỏ, mềm và giữ nước.
Nghệ thuật làm muối kiến vàng
Nói đến bò một nắng không thể không nhắc món chấm “linh thiêng” đi kèm: muối kiến vàng. Người Ba Na và Gia Rai vào rừng lấy tổ kiến vàng (Oecophylla smaragdina) làm trên ngọn những cây cao.
Kiến và trứng kiến trắng (giàu chất béo) được trụng nước sôi, sấy trên tro, rồi giã trong cối đá với muối hạt to, ớt rừng thật cay và lá lá é (loại húng rừng vùng cao thơm mùi chanh). Kiến tự nhiên chứa nhiều axit formic, khiến muối có vị chua cay, thơm mùi trái cây, độc nhất vô nhị.
Chế biến và thưởng thức
Trước khi ăn, miếng bò một nắng được nướng trên than củi khoảng 3 đến 5 phút mỗi mặt (hoặc áp chảo khô). Hơi nóng đánh thức tinh dầu của gia vị ướp và làm mặt thịt vàng lên. Thịt còn nóng được đập nhẹ bằng chày nhỏ cho mềm thớ rồi xé tay. Chấm một thớ bò ấm vào muối kiến vàng, vị giác sẽ bùng nổ: thịt dai ngọt, ớt cay nồng và vị chua thoảng của kiến cắt ngang vị béo của bò.
Thông tin thực tế
Mua & bảo quản: Đây là món quà ẩm thực tuyệt vời nhất để mang về từ Gia Lai. Bán hút chân không theo gói 500g hoặc 1kg, để ngăn đá được đến 6 tháng.
Mua ở đâu tại Pleiku:
Bò Một Nắng Krông Pa - A Ma Rô (216 Nguyễn Huệ, Pleiku).
Bò Một Nắng Muối Kiến Vàng Gia Lai (41 Nguyễn Hoài Thanh, Pleiku).
Giá tham khảo: 550.000 - 700.000 đồng/kg (kèm hũ muối kiến vàng).
4. Gà nướng & cơm lam: truyền thống tiệc rừng

Gà nướng & cơm lam. Ảnh: VnExpress
Biểu tượng cho lòng hiếu khách của các làng Ba Na và Gia Rai nằm dưới chân núi quanh Pleiku và Ia Ly, bộ đôi ẩm thực này còn hơn cả một bữa ăn: đó là lời tri ân những yếu tố của thiên nhiên - lửa, tre, lúa nương và gà vườn.
Gà nướng kẹp que tre
Đúng điệu thì không dùng gà công nghiệp. Chỉ chọn gà chạy bộ (gà đồi), những con gà ta nhỏ nặng từ 1,1 đến 1,3 kg. Được thả rông quanh sân làng, gà có da mỏng, thịt rất chắc và thơm.
Gà làm sạch, xẻ đôi ép dẹt rồi ướp ít nhất hai giờ. Gia vị ướp truyền thống gồm mật ong rừng Ia Ly, nước sả, tỏi giã, ớt xanh và nhất là nước lá cây rừng thơm. Gà được kẹp giữa hai thanh tre tươi chẻ đôi, buộc bằng mây. Các que được cắm thành vòng tròn, nghiêng trên lớp than củi cao su hay cà phê. Gà nướng chậm (gần một giờ): người nướng trở đều tay và phết dầu mật ong lên da. Cuối cùng, da gà chuyển màu nâu cánh gián bóng và giòn, còn thịt vẫn mọng nước, thơm mùi khói và mật ong.
Cơm lam ống nứa
Đi cùng gà nướng là cơm lam. Gạo nếp nương (nếp nương) trồng trên những ruộng bậc thang đất bazan được ngâm nước suối vài giờ. Gạo được cho vào những ống nứa tươi (ống nứa) còn xanh, đầy nhựa, bịt kín bằng lá chuối.
Ống nứa được đặt thẳng lên than hồng. Trong khi nướng, nước trong thành ống bốc hơi và làm chín gạo. Khi vỏ ngoài cháy đen hoàn toàn là cơm đã chín. Người ta khéo léo bóc lớp vỏ cháy, chỉ để lại lớp màng trắng mỏng (màng nứa) bao quanh thỏi cơm. Cơm lam có lớp ngoài hơi giòn và ruột mềm dẻo, thấm mùi thơm của nứa.
Thưởng thức
Bữa ăn diễn ra quây quần, thường ngồi trên chiếu tre. Gà được xé bằng tay, thỏi cơm lam được bẻ ra. Thịt chấm vào chén muối hạt giã với ớt xanh rừng và lá chanh thái nhỏ.
Thông tin thực tế
Những quán ngon kiểu đồng quê:
Gà Nướng Plei Tiêng (xã Tân Sơn, cách trung tâm Pleiku 10 km): Nằm giữa một làng Ba Na thực thụ, đây là cái nôi của món ăn.
Nhà hàng Gà Nướng Bazan (480 Lê Duẩn, Pleiku): Lựa chọn thoải mái trong thành phố, lý tưởng cho bữa tối gia đình.
Giá tham khảo: 220.000 - 280.000 đồng một con gà nướng nguyên con; 20.000 - 30.000 đồng một ống cơm lam.
5. Muối kiến vàng Krông Pa: “vàng” gia vị của đồng bào Tây Nguyên
Dù thường được giới thiệu như người bạn đồng hành của bò một nắng, muối kiến vàng xứng đáng được tìm hiểu kỹ như một đặc sản riêng. Đây là một trong số ít gia vị trên thế giới mà côn trùng không phải là thức ăn sinh tồn, mà là chất tạo vị được săn lùng nhờ hương thơm đặc trưng.
Nghề hái kiến nguy hiểm trên tán rừng
Bắt kiến vàng là kỹ năng truyền đời của người Gia Rai và Ba Na. Vào mùa khô (từ tháng 11 đến tháng 4), kiến làm tổ bằng cách khâu những lá cây sống trên các cây cao của rừng nhiệt đới Krông Pa và Ayun Pa.
Người bắt kiến phải trèo lên ngọn cây, mang theo những cây sào tre dài gắn rổ đan có bôi tro (để kiến không bò lên tay). Họ rung mạnh tổ cho kiến rơi vào rổ. Xuống đất, họ phân loại thủ công vô cùng tỉ mỉ: tách kiến thợ trưởng thành (cho vị chua của axit formic) với ấu trùng và trứng trắng (cho độ béo và vị bùi như hạt dẻ).
Rang và giã
Làm sạch: Kiến và trứng được rang sơ trên chảo đất đặt trên lửa nhỏ. Bước này khử nọc trên bề mặt, làm khô và dậy mùi thơm.
Phối gia vị: Trong một cối gỗ lớn, người ta cho:
Kiến vàng đã rang.
Muối hạt to phơi nắng.
Ớt hiểm rừng (ớt chỉ thiên) sấy trên lửa củi.
Lá lá é tươi (húng rừng) hoặc lá chanh rừng.
Giã: Tất cả được giã tay đến khi thành hỗn hợp lổn nhổn, hơi ẩm, ánh vàng nâu.
Cách dùng đa dạng
Trong bếp địa phương, muối kiến vàng là thứ gia vị “thần kỳ”:
Với thịt nướng: Át vị béo của heo rừng nướng, gà ta và thịt bò.
Với trái cây tươi: Là món chấm lý tưởng cho các loại trái chua trong vùng (xoài xanh, cóc, ổi, mận). Axit formic của kiến hòa với vị chua của trái tạo nên vị cay mặn ngọt khó cưỡng.
Với món nấu: Một muỗng muối kiến cho vào nồi canh cá sông mang lại vị chua tương tự me hay chanh, nhưng có chiều sâu mùi gỗ khó bắt chước.
Thông tin thực tế
Mua & bảo quản: Đóng trong hũ nhỏ kín, muối kiến vàng giữ được hơn một năm ở nhiệt độ thường mà không mất hương vị.
Mua ở đâu: Ở mọi cửa hàng đặc sản tại Pleiku hoặc ngay tại các chợ địa phương ở Krông Pa.
Giá tham khảo: 35.000 - 50.000 đồng một hũ 200g.
6. Bún đậu mắm tôm Pleiku: phiên bản hào phóng của cao nguyên

Ảnh: Quang Nguyễn Vinh
Dù bún đậu mắm tôm có nguồn gốc từ những con phố cổ Hà Nội, Pleiku đã biến món ăn miền Bắc kinh điển này thành một phiên bản đầy đặn đáng nể, hợp với những buổi tối se lạnh trên cao và sự phong phú của các món giò chả trong vùng.
Bí quyết của phiên bản địa phương
Đậu rán tại chỗ: Ở Pleiku, đậu phụ được làm thủ công mỗi sáng. Đậu cắt miếng to, chỉ rán khi khách gọi trong chảo dầu sôi. Kết quả thật ấn tượng: lớp vỏ vàng giòn mỏng như tờ giấy, bên trong nóng, mịn và mềm tan.
Mẹt giò chả phong phú: Mẹt bún đậu Pleiku nổi bật nhờ sự đa dạng và tươi ngon của đồ ăn kèm:
Chả cốm: chả heo trộn cốm non, chiên giòn ngoài, mềm trong.
Thịt ba chỉ heo quê luộc (thịt luộc), thái mỏng, nạc mỡ cân bằng.
Nem nguội và nem rán (nem chua, nem rán), đôi khi kèm dồi sụn (dồi heo nướng có sụn giòn và rau thơm).
Phép màu của mắm tôm: Linh hồn của món ăn vẫn là mắm tôm (mắm tôm). Mắm được đánh thật kỹ ngay tại bàn với chút nước tắc tươi, một muỗng đường và một vá dầu tỏi nóng lấy thẳng từ chảo rán đậu. Hỗn hợp sủi bọt, sánh mịn, dịu và thơm.
Cách ăn
Gắp một miếng bún lá (bún lá), đặt lên một miếng đậu nóng và một lá tía tô (tía tô), rồi chấm thật đẫm vào chén mắm tôm sủi bọt. Sự tương phản giữa đậu nóng, rau tươi và vị mặn đậm của mắm tôm thật sự tuyệt hảo.
Thông tin thực tế
Quán gợi ý ở Pleiku:
Bún Đậu Mắm Tôm Nhà Tôi (43 Dây Thép, Pleiku): Quán được giới trẻ địa phương ưa chuộng nhất, nổi tiếng với dồi sụn nướng.
Bún Đậu Hàng Khay Pleiku (152 Cù Chính Lan, Pleiku).
Giá tham khảo: 35.000 - 55.000 đồng một mẹt cá nhân rất đầy đặn.
Giờ lý tưởng: Từ 11h00 cho bữa trưa, hoặc lúc chập tối từ 18h00 đến 21h00.
7. Lẩu lá rừng: kho báu thực vật của rừng cao nguyên
Khởi nguồn từ các cộng đồng Ba Na và Gia Rai sống dọc dãy Trường Sơn, lẩu lá rừng là tinh hoa của ẩm thực hái lượm. Món ăn biến một nồi lẩu đơn giản thành hành trình khám phá thực vật và dược liệu của Tây Nguyên.
Nghệ thuật hái lượm và sự đa dạng của lá
Linh hồn của nồi lẩu không phải là thịt, mà là mâm rau ấn tượng đi kèm, thường gồm từ 20 đến 30 loại lá, đọt và hoa rừng hái lúc tinh mơ trong rừng hoặc vườn nhà trên núi.
Trong số những loại lá với hương vị và công dụng khác nhau, có thể kể đến:
Lá lộc vừng và lá đinh lăng: bổ dưỡng, hơi đắng nhẹ.
Lá sâm đất và lá ách: béo và hơi nhớt.
Lá kim cang, lá ổi non và đọt xoài rừng non cho vị chua chát mát lành.
Nước lẩu và cách bày
Nước lẩu được nấu thật đơn giản - từ xương heo, tôm khô hoặc cá sông (cá lăng) - để không lấn át vị lá. Nồi lẩu đặt giữa bàn trên bếp nhỏ. Thịt nhúng thường là heo rẫy (heo rẫy) thái mỏng, tôm sông hoặc phi lê cá sông.
Cách ăn
Khác với các loại lẩu thông thường nấu rau lâu, ở đây lá rừng chỉ nhúng vào nước lẩu sôi từ 3 đến 5 giây. Nhúng nhanh như vậy giữ được độ giòn, màu xanh tươi và dưỡng chất của lá. Sau đó cuốn một lát thịt chín trong lá vừa nhúng rồi chấm muối ớt xanh hoặc tương đậu nành. Mỗi miếng mở ra một bảng hương vị phức hợp: đắng lúc đầu, chua nhẹ tiếp theo và ngọt hậu ở cuối.
Thông tin thực tế
Quán gợi ý ở Pleiku:
Nhà hàng Sân Phố (125 Nguyễn Thái Học, Pleiku): Nổi tiếng với mâm lá rừng tươi và phong phú.
Nhà hàng Cơm Nhà Lâm (58 Tôn Thất Tùng, Pleiku).
Giá tham khảo: 200.000 - 350.000 đồng một nồi lẩu cho 3 đến 4 người.
Lời khuyên: Đây là món ăn ấm lòng nhất để cùng nhau thưởng thức trong những tối se lạnh, mù sương của Pleiku.
8. Muối ớt và ớt An Khê: gia vị “lửa” của đất bazan
Nếu Krông Pa nổi tiếng với kiến vàng, thì thị xã An Khê (phía đông Gia Lai) là “vương quốc” của ớt. Muối ớt hột An Khê là gia vị hằng ngày có mặt trên mọi mâm cơm trong vùng, từ quán vỉa hè đến tiệc lớn.
Thổ nhưỡng và đặc điểm của ớt An Khê
Trồng trên những cánh đồng khô và đầy nắng của An Khê, ớt địa phương (ớt hiểm hay ớt chỉ thiên) trái nhỏ nhưng cay dữ dội. Nhờ đất bazan giàu khoáng, ớt không chỉ cay nồng mà còn có mùi thơm trái cây, mùi gỗ và gần như mùi khói khi phơi khô.
Cách làm thủ công
Làm muối ớt hột là một truyền thống mộc mạc, không dùng máy xay công nghiệp:
Nguyên liệu: Muối biển hạt to phơi khô, ớt tươi hái trong ngày và một phần ớt sấy trên lửa củi để có màu và mùi khói.
Giã: Hỗn hợp được giã tay trong cối gỗ. Tay giã phải chắc nhưng không đều để muối vỡ và hạt ớt dập mà không nát thành bột.
Biến tấu: Tùy nhà, có thể thêm tỏi Lý Sơn giã, lá chanh rừng thái chỉ hay chút đường mía thô cho bớt cay.
Cách dùng trên mâm cơm
Muối ớt là gia vị “vạn năng” của Tây Nguyên:
Không thể thiếu khi ướp thịt nướng than.
Rất hợp với mọi món luộc (ba chỉ, gà ta, lòng).
Tôn vị các loại trái cây tươi trong vùng.
Thông tin thực tế
Mua & làm quà: Có bán ở chợ trung tâm Pleiku hoặc chợ An Khê, đóng trong hũ nhựa nhỏ kín.
Giá tham khảo: 15.000 - 30.000 đồng một hũ 250g.
Lời khuyên: Bảo quản nơi khô ráo. Đây là lựa chọn tuyệt vời thay muối thường để món nướng ở nhà thêm đậm đà.
9. Cà phê Robusta Gia Lai: “vàng đen” đậm đà của cao nguyên

Thu hoạch cà phê. Ảnh: Nay Sa Muel
Với hàng chục nghìn hecta cà phê trải dài tít tắp ở Chư Prông, Đăk Đoa và Ia Grai, Gia Lai là một trong những trái tim của ngành sản xuất cà phê Robusta thế giới. Không chỉ là một mặt hàng xuất khẩu, cà phê ở đây là cả một nét sống, nhịp nhàng theo ngày của người dân từ sớm tinh mơ.
Dấu ấn hương vị của Robusta vùng cao
Trồng ở độ cao 700 đến 800 mét trên đất núi lửa rất màu mỡ, Robusta Gia Lai khác hẳn cà phê vùng thấp:
Đậm và mạnh: Trái cà phê chín chậm hơn, giúp hạt có mật độ cao đặc biệt và hàm lượng caffeine cao (khoảng 2,2% đến 2,7%).
Hương vị: Khi rang theo cách địa phương (rang vừa đến rang đậm), cà phê có vị đắng sâu, sang, đi cùng nốt hương mạnh của ca cao đắng, hạt phỉ rang, gỗ quý và chút caramen nâu.
Văn hóa cà phê ở Pleiku
Ở Pleiku, uống cà phê không phải chuyện vội vàng, mà là một khoảnh khắc chiêm nghiệm. Cách pha truyền thống vẫn là phin nhôm (phin). Cà phê xay thật mịn được nén trong phin rồi nhỏ giọt chậm rãi ngay trước mắt bạn.
Cà phê đen đá: Cà phê đen đậm rót lên những viên đá lớn, lý tưởng để cảm nhận trọn sức mạnh của hạt.
Cà phê sữa đá: Cà phê nóng nhỏ thẳng xuống lớp sữa đặc dày dưới đáy ly. Khuấy thật đều rồi mới cho đá: vị béo của sữa cân bằng vị đắng mạnh.
Thông tin thực tế & trải nghiệm
Những quán cà phê tiêu biểu ở Pleiku:
Classic Coffee Pleiku (75 Nguyễn Thái Học): Không gian chuyên tôn vinh Robusta và Arabica của Gia Lai.
Sống Coffee (hẻm 108 Nguyễn Viết Xuân): Quán nép trong khung cảnh xanh mát, lý tưởng để thưởng thức trong yên tĩnh.
Cà phê Thu Hà (09 Nguyễn Thái Học): Thương hiệu lâu đời ở trung tâm thành phố suốt nhiều thập kỷ.
Giá tham khảo: 15.000 - 35.000 đồng một ly ở quán truyền thống.
Lời khuyên khi mua: Mang về vài túi cà phê hạt rang tại chỗ (ghi “100% Robusta Chư Prông” hoặc “Single Origin Gia Lai”). Giá khoảng 150.000 - 250.000 đồng/kg.
10. Măng chua và rượu cần: bộ đôi linh thiêng của những lễ hội nhà rông

Bà Pang Ting Mồk đã giữ nghề làm rượu cần truyền thống hơn 45 năm. Ảnh: Việt Hưng
Biểu tượng tuyệt đối của sự gắn kết và nghề thủ công lâu đời của người Ba Na, Gia Rai, bộ đôi này gồm sản vật chủ lực của rừng (măng chua - măng lên men) và thức uống nghi lễ của những ngày hội lớn (rượu cần - rượu ủ trong ché).
1. Măng chua (măng rừng lên men)
Vào mùa mưa (từ tháng 5 đến tháng 10), phụ nữ trong làng vào rừng hái măng rừng non (măng nứa hoặc măng giang).
Chế biến: Măng tươi được bóc vỏ, thái lát mỏng hoặc thái que, rồi ngâm trong nước suối pha muối hạt và ớt rừng trong những chum sành lớn.
Hương vị: Sau vài tuần lên men, măng giòn và có vị chua thanh, sạch và mát. Măng dùng để nấu món canh chua cá sông nổi tiếng (canh chua cá lóc hoặc cá lăng), hoặc xào với thịt heo rừng.
2. Rượu cần (rượu ủ ché thủ công)
Rượu cần còn hơn cả một thức uống có cồn: đó là sợi dây nối con người với thần linh (Yang). Rượu gắn liền với lễ mừng lúa mới, lễ mừng nhà rông mới (nhà rông) hay đón khách quý.
Bí quyết ủ rượu: Làm từ gạo nếp nương (nếp nương), sắn hoặc kê, hạt được đồ chín rồi trộn với men tự nhiên làm từ vỏ cây, rễ cây và lá thuốc trong rừng. Hỗn hợp được nén vào ché gốm (ché) và bịt kín bằng đất sét suốt nhiều tháng.
Nghi thức uống chung: Không bao giờ rót rượu cần ra ly. Trong buổi lễ, người ta mở nắp ché và đổ đầy nước suối mát đến miệng. Nhiều cần tre dài, mềm (cần) được cắm vào ché. Mọi người ngồi vòng quanh và cùng hút rượu. Rượu có hương hổ phách, ngọt dịu, thoảng mùi gỗ và gia vị, nồng độ nhẹ nhưng dễ say!
Thông tin thực tế
Mua ché rượu cần chính gốc ở đâu:
Ở các hợp tác xã thủ công của những làng văn hóa quanh Pleiku (như làng Plei Kpă hay Plei Tiêng).
Cửa hàng Rượu Cần Y Yăng ở Pleiku.
Giá tham khảo: 200.000 - 450.000 đồng một ché (tùy cỡ, từ 3 đến 10 lít, kèm cần tre).
Lời khuyên: Đây là món quà lý tưởng để tạo không khí vui vẻ, ấm cúng cùng bạn bè khi trở về.






