Tìm hiểu thêm về Phố cổ Hà Nội

Những phố « Hàng » tiêu biểu của Phố cổ: lịch sử, di tích và trải nghiệm
Sức hút và nét độc đáo của Phố cổ nằm ở những con phố chuyên một nghề, tên luôn bắt đầu bằng chữ Hàng. Dưới đây là những con phố nổi tiếng nhất, cùng bí mật lịch sử, di tích ẩn giấu và trải nghiệm độc đáo nên thử.
Hàng Bạc (phố bạc)

Du khách quốc tế thích phố Hàng Bạc vì có rất nhiều đồ trang sức tinh xảo. Ảnh: Phong Thu
Nét lịch sử: Hình thành từ thế kỷ XV dưới triều Lê, phố là nơi tụ họp của thợ đúc bạc nén từ Bắc Ninh lên. Đến nay, đây vẫn là trung tâm sôi động của nghề kim hoàn, trang sức và đổi vàng của thủ đô.
Nên ghé: Đình Kim Ngân (số 42). Đây là một trong những đình phường nghề lớn nhất khu phố, thờ tổ nghề kim hoàn. Mới được tu bổ, đình có kiến trúc gỗ lim tuyệt đẹp và thường xuyên tổ chức biểu diễn âm nhạc truyền thống như Ca trù.
Nên thử: Dạo phố lúc chạng vạng để nghe tiếng búa leng keng của những người thợ cuối cùng còn chạm bạc bằng tay, hoặc ghé một xưởng đặt món trang sức khắc riêng theo lối thủ công truyền thống.
Hàng Mã (phố đồ mã)

Linh vật rồng khổng lồ trên phố Hàng Mã dịp Tết năm ngoái. Ảnh: Thùy Trang.
Nét lịch sử: Có lẽ đây là con phố rực rỡ và ăn ảnh nhất Hà Nội. Phố chuyên làm và bán đồ giấy bồi, bìa các-tông để đốt trong nghi lễ gia đình cho người đã khuất (xe cộ, quần áo, tiền âm phủ).
Thời điểm đẹp nhất: Dịp Tết Nguyên đán hay Tết Trung thu (Trung Thu), phố biến thành đường hầm lung linh của đèn lồng đỏ, mặt nạ giấy bồi truyền thống và đồ chơi thủ công.
Nên thử: Mua một chiếc mặt nạ tre vẽ tay hình Ông Địa (Ông Địa) hay một chiếc đèn ông sao truyền thống để ủng hộ nghề thủ công địa phương, đồng thời có những bức ảnh đáng nhớ.
Hàng Gai (phố lụa)
Nét lịch sử: Xưa chuyên bán thừng chão bằng gai, Hàng Gai qua nhiều thập kỷ đã trở thành nơi trưng bày sang trọng của lụa Việt cao cấp, thu hút người mê thời trang khắp thế giới.
Nên khám phá: Những cửa hàng may đo truyền thống và phòng tranh nép mình trong các ngôi nhà thời Pháp.
Nên thử: Đặt may một chiếc áo dài (trang phục truyền thống Việt Nam). Thợ may lành nghề ở phố này có thể lấy số đo và may xong chiếc áo lụa thanh lịch hiếm có trong chưa đầy 24 giờ.
Hàng Đồng (phố đồng)
Nét lịch sử: Phố rộn ràng tiếng làm việc của thợ đúc đồng gốc làng Ngũ Xã. Nơi đây vẫn giữ không khí xưởng thủ công chân thực.
Nên ghé: Những cửa hàng tràn ra vỉa hè, xếp đầy tượng Phật sáng bóng, cồng chiêng, lư hương và bình thờ.
Nên thử: Xem tận mắt thợ chạm và đánh bóng kim loại ngồi làm ngay trên nền đất. Bạn có thể mua một chiếc chiêng đồng nhỏ hay một chiếc chuông tiếng trong để trang trí nhà.
Hàng Thiếc (phố thiếc)

Ảnh: TTXVN
Nét lịch sử: Một trải nghiệm đầy âm thanh. Xưa chuyên làm đồ thiếc thờ cúng, phố nay chuyển sang gò tôn, sắt tây và inox.
Cảnh phố: Tiếng búa gõ nhịp nhàng lên tấm kim loại thật ấn tượng. Thợ gò, hàn kim loại nhanh thoăn thoắt để làm khuôn bánh, hộp đựng đồ hay bình tưới cây.
Nên thử: Đặt làm ngay tại chỗ một chiếc khuôn bánh riêng hay một chiếc hộp kim loại nhỏ theo ý, món quà lưu niệm lạ và rẻ từ tay nghề của phố.
Hàng Đường (phố đường)
Nét lịch sử: Xưa là trung tâm buôn mía đường và mật, phố nay là thiên đường hương vị tuổi thơ của người Hà Nội.
Nhất định phải nếm: Ô mai (trái cây ướp muối, đường, ớt, gừng rồi sấy khô). Đây là tinh hoa quà vặt Hà Nội. Những cửa hàng lâu đời như Gia Lợi hay Tiến Thịnh có hàng chục loại (mơ, mận, khế).
Nên thử: Nếm thử miễn phí các loại ô mai bên chén trà nóng để hiểu sự cân bằng tinh tế giữa chua, ngọt và cay mà người Hà Nội yêu thích.
Hàng Hòm (phố hòm)
Nét lịch sử: Xưa chuyên đóng hòm, rương gỗ sơn, phố đã khéo léo chuyển mình thành trung tâm đồ sơn mài lớn của Hà Nội.
Nên ngắm: Những cửa hàng sơn mài lấp lánh sắc màu, từ bát vỏ trứng đến tranh tường tinh xảo.
Nên thử: Học cách phân biệt sơn ta truyền thống (làm từ nhựa cây sơn) với sơn công nghiệp qua lời giải thích nhiệt tình của chủ cửa hàng, và mua một hộp trang sức cẩn xà cừ tuyệt đẹp.
Hàng Quạt (phố quạt)
Nét lịch sử: Dù quạt giấy, quạt lông từng làm nên tiếng tăm cung đình gần như đã biến mất, phố nay chuyên về cờ phướn thêu, đồ thờ Phật giáo và ban thờ gỗ sơn son thếp vàng.
Nên khám phá: Những xưởng chạm gỗ ngoài trời. Ở đây có thể thấy tượng thần đang được chạm, rồi phủ lên những lá vàng mỏng.
Nên thử: Ngắm thợ thêu tỉ mỉ thêu tay họa tiết rồng phượng phức tạp bằng chỉ vàng trên nhung đỏ, dành cho đền chùa hay lễ hội truyền thống.
Hàng Dầu (phố dầu)
Nét lịch sử: Xưa nổi tiếng bán dầu thực vật và dầu thắp đèn, phố nay đã thành một chợ giày thể thao và giày đi bộ khổng lồ.
Nên ghé: Tháp nước Bốt Hàng Dầu. Nằm ở cuối phố, công trình lịch sử bằng đá xám này do kỹ sư Pháp xây năm 1894. Trông như một pháo đài trung cổ, đây là một trong những di tích công nghiệp lâu đời nhất thành phố.
Nên thử: Dừng chụp ảnh dưới những hàng cây cổ thụ quanh tháp nước, rồi mua sắm giày leo núi hay sneaker với giá rẻ không đâu bằng.
Hàng Buồm (phố buồm)

Trung tâm văn hóa nghệ thuật 22 Hàng Buồm. Ảnh: Việt Văn
Nét lịch sử: Xưa nằm gần sông Tô Lịch, nơi thuyền bè neo đậu, phố bán buồm và dây thừng. Nay đây là một trong những phố đêm sôi động nhất, nổi tiếng với ẩm thực đường phố.
Nên ghé: Hội quán Quảng Đông (Không gian văn hóa 22 Hàng Buồm) cũ. Kiệt tác kiến trúc Hoa - Việt này được tu bổ đẹp đẽ, nay tổ chức triển lãm nghệ thuật đương đại và kể lại lịch sử khu phố.
Nên thưởng thức: Cuối tuần, phố thành phố đi bộ với chợ đêm ẩm thực. Ngồi ghế nhựa thưởng thức xiên nướng, bún chả nóng hổi hay cốc bia hơi (bia hơi).
Vì sao Phố cổ Hà Nội đặc biệt đến vậy?
Sức vang xa của Phố cổ không chỉ ở vẻ đẹp, mà ở những đặc điểm độc nhất biến nơi đây thành kiệt tác của quy hoạch đô thị gắn với con người:
Cấu trúc phường nghề còn nguyên vẹn
Khác với những khu phố cổ phương Tây đã bị « quý tộc hoá » hoặc thành bảo tàng đóng băng, Phố cổ Hà Nội vẫn là không gian sống và làm việc thực sự. Lối tổ chức trung cổ tập hợp thợ thủ công theo phường để tương trợ nhau vẫn vận hành. Mật độ dày đặc các cửa hàng bán cùng một mặt hàng trên một phố tạo nên sức cộng hưởng thương mại và con người cuốn hút.
« Nhà ống » (Nhà ống): một kỳ công kiến trúc
Để tránh thuế triều đình tính theo chiều rộng mặt tiền, người dân làm những ngôi nhà rất hẹp (thường rộng 2 đến 3 mét) nhưng sâu hun hút (có thể tới 60 mét). Những ngôi nhà này kéo dài vào trong qua những khoảng sân nhỏ lộ thiên lấy ánh sáng và gió mát, khéo léo kết hợp gian bán hàng, xưởng làm và chỗ ở của gia đình.
Văn hóa vỉa hè sôi động
Ở Hà Nội, ranh giới giữa không gian riêng và chung rất mờ. Vỉa hè là phòng khách, bếp và xưởng của người dân. Người ta pha cà phê trứng (cà phê trứng), rửa bát, sửa xe máy và mặc cả ngay trên vỉa hè. Đời sống phố sôi động ấy mang đến cho khu phố một nguồn năng lượng mạnh mẽ và dễ lan toả.
Kết luận
Phố cổ Hà Nội và những phố « Hàng » nổi tiếng là một di sản phi vật thể vô giá. Không phải phông nền bất động cho bưu thiếp, đây là một cơ thể đô thị sống động, ồn ào, đầy mùi vị và đậm tình người. Chính sự kết hợp độc nhất giữa lòng thành kính trong những ngôi đình, đền nơi ngõ nhỏ, sự sáng tạo kiến trúc của nhà ống và sự thuỷ chung của người thợ với nghề cha ông đã cho khu phố một tâm hồn không đâu sánh được. Lạc bước nơi đây là tự tặng mình chuyến du hành đẹp nhất xuyên thời gian, vào trái tim bản sắc Việt.












