Tìm hiểu thêm về Hải Dương
1. Đảo cò Chi Lăng Nam

Đảo cò nhìn từ trên cao. Ảnh: Ngo Huy Hoa
Đảo cò nằm ở xã Chi Lăng Nam, huyện Thanh Miện. Rộng hơn 31 000 m², đảo là nơi sinh sống của khoảng 12 000 con cò và 5 030 con vạc. Cò có nhiều loài khác nhau, còn vạc có vạc xám, vạc xanh và vạc đen.
Để khám phá đảo, du khách có hai lựa chọn: đạp vịt hoặc đi thuyền quanh các đảo nhỏ. Chỉ một tiếng động lớn cũng làm cả đàn giật mình. Từng đàn cò bay vút khỏi tán cây lên nền trời xanh, tiếng kêu vang tạo nên cảnh tượng hoang dã, hùng vĩ.
Một ngày là đủ để đi hết đảo. Nhiều du khách chọn ngủ lại nhà dân để tận hưởng sự yên tĩnh và tìm hiểu thêm về đời sống của cò. Nhờ vậy họ được ngắm cảnh từng đàn cò, vạc bay đi kiếm ăn lúc sáng sớm và trở về lúc chiều tà.
2. Cánh đồng thanh hao

Khung cảnh dưới chân núi Côn Sơn mênh mông, thơ mộng nhờ thảm xanh của cánh đồng luôn thu hút nhiều bạn trẻ tới thăm thú, chụp ảnh. Ảnh: Hachi
Cánh đồng nằm gần rừng thông, dưới chân phía nam núi Côn Sơn, thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương. Cây thanh hao (Artemisia annua) nở hoa vào mùa thu, những bông hoa nhỏ li ti, thơm dịu. Cách cánh đồng vài cây số là vườn hồng trĩu quả vào mùa thu.
3. Khu di tích lịch sử văn hóa Côn Sơn - Kiếp Bạc

Ảnh: Ngo Huy Hoa
Côn Sơn - Kiếp Bạc là khu di tích lịch sử gắn với tên tuổi những anh hùng, danh nhân văn hóa Việt Nam như Trần Hưng Đạo và Nguyễn Trãi.
Thăm Côn Sơn xong, du khách thường leo lên những sườn dốc đẹp của núi Kỳ Lân, đỉnh núi gọi là Bàn Cờ Tiên. Ở sườn phải núi Kỳ Lân, nơi Nguyễn Trãi dựng nhà dạy học, vẫn còn dấu tích nền nhà xưa cùng một phiến đá lớn người dân gọi là Thạch Bàn (rộng như năm gian nhà), nơi Nguyễn Trãi thường ngồi suy ngẫm và đọc sách.
Đền Kiếp Bạc nằm trên khoảng đất bằng trong thung lũng giữa dãy núi Rồng. Cổng tam quan như một cuốn thư uy nghi với hình « Lưỡng long chầu nguyệt ». Đền nhìn ra sông Thương (còn gọi là sông Lục Đầu). Thời Trần, nơi đây là bến Bình Than.
Xuôi dòng sông lịch sử Bình Than, giữa dòng có bãi cát dài 200 mét gọi là bãi Kiếm, gắn với Trần Hưng Đạo, người để lại thanh gươm quý cho đời sau giữ nước. Phía sau đền Kiếp Bạc là núi Trán Rồng uy nghi, bên trái là núi Bắc Đẩu, bên phải là núi Nam Tào, tạo thành vòng che chở quanh đền.
4. Văn miếu Mao Điền
Việt Nam có văn miếu lớn và cổ nhất là Văn Miếu - Quốc Tử Giám ở Hà Nội, sau đó là Văn miếu Mao Điền ở huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương. Văn miếu Mao Điền được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt.
Di tích được dựng cách đây hơn 500 năm, vào đầu thời Lê. Mao Điền là tên nôm của vùng đất; Mao là cỏ, Điền là ruộng. Xưa kia đây là cánh đồng cỏ thơm rộng lớn, được chọn làm trường thi Hương của trấn Hải Dương. Thời Tây Sơn, văn miếu được dời từ Vĩnh Lại về, nhập vào trường thi. Từ đó nơi này mang tên Văn miếu Mao Điền.
Văn miếu Mao Điền nằm ở phía đông bắc làng Mao (còn gọi là làng Mậu Tài), xã Cẩm Điền, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương, cách quốc lộ 5A khoảng 200 mét về phía bắc, cách Hà Nội 42 km về phía đông và cách trung tâm thành phố Hải Dương 16 km.
5. Chùa Thanh Mai

Ảnh: Nguyễn Thế Anh
Chùa Thanh Mai nằm ở xã Hoàng Hoa Thám, thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương, dựng trên sườn núi Phật Tích, nay gọi là núi Tam Báo. Trước mặt chùa là núi Bái Vọng, nơi có mộ Nguyễn Phi Khanh, thân phụ anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi.
Được xây từ thế kỷ XIII, chùa là trung tâm Phật giáo lớn của Việt Nam và là nơi ở của thiền sư Pháp Loa, Đệ nhị tổ Thiền phái Trúc Lâm. Qua nhiều thế kỷ, mưa gió và chiến tranh làm công trình đổ nát. Gần đây chùa được phục dựng một phần trên nền móng của nhiều công trình lớn. Chùa nằm giữa rừng phong rộng hơn 100 ha, trong đó hơn 50 ha nằm trọn trong khuôn viên chùa.
6. Quần thể An Phụ - Kính Chủ - Nhẫm Dương

Động Kính Chủ, Kinh Môn. Ảnh: Hoang Hiep/Sở VHTTDL tỉnh Hải Dương
Quần thể An Phụ - Kính Chủ - Nhẫm Dương là di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh quốc gia đặc biệt ở thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương. Các di tích gồm: An Phụ, gồm đền An Phụ và chùa Tường Vân (chùa Cao) ở xã An Sinh; Kính Chủ, gồm động Kính Chủ trên núi Kính Chủ, xã Phạm Mệnh (còn gọi là Bồ Đà, Quán Châu, Thạch Môn), có cả một hang thông lên trời gọi là Dương Nham; Nhẫm Dương, gồm chùa Nhẫm Dương (chùa Nhẫm, tên chữ là Thánh Quang) ở xã Duy Tân.
Đền An Phụ còn gọi là đền Cao, nằm trên đỉnh cao nhất của dãy núi An Phụ. Tương truyền đền được dựng từ thời Trần (thế kỷ XIII), thờ An Sinh vương Trần Liễu, thân phụ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Đền gồm ba phần: tiền tế, trung từ và hậu cung. Hậu cung đặt tượng Trần Liễu và hai cháu gái là Đệ Nhất Vương Cô và Đệ Nhị Vương Cô, con gái Hưng Đạo Đại Vương.
Động Kính Chủ có nhiều ngóc ngách. Chính giữa là ban thờ Phật, bên phải là ban thờ vua Lý Thần Tông và Lý Chiêu Hoàng, phía trong là ban thờ Đức Thánh Hiền và Ban Cô. Bên trái động là điện thờ Đức Ông. Vào sâu hơn có tượng Đệ tam tổ Trúc Lâm, thiền sư Huyền Quang.
Hiện động còn 47 bài văn khắc trên vách đá, như một bảo tàng văn bia với nét khắc tài hoa. Những bài khắc phản ánh trung thực phong cách nghệ thuật, trang trí qua các thời Trần, Lê sơ, Mạc, Lê trung hưng đến thời Nguyễn thế kỷ XIX. Chùa Nhẫm Dương, tên chữ là Thánh Quang tự, là ngôi chùa lớn dựng từ thời Trần, được trùng tu và rất thịnh vượng thời Lê, Nguyễn. Chùa còn giữ hai tháp đá thời Lê, dấu tích quý về bề dày lịch sử. Chùa Nhẫm Dương còn có các di chỉ khảo cổ như hang Thanh Hoa và hang Tối, với 1 796 hiện vật, chủ yếu là hóa thạch động vật có niên đại 30 000 đến 50 000 năm.
7. Chùa Giám

Ảnh: Kiều Dương
Chùa Giám, di tích lịch sử quốc gia, nằm ở xã Cẩm Sơn, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương. Chùa nổi tiếng với tòa Cửu phẩm liên hoa (tháp sen chín tầng). Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hải Dương, chùa được xây năm 1336 và thờ đại danh y Tuệ Tĩnh. Tòa tháp lục giác hình lăng trụ là công trình đồ sộ nhất của chùa Giám. Làm bằng gỗ lim, tháp cao khoảng 8 mét, nặng 4 tấn, chạm khắc tinh xảo. Trục quay ở giữa giúp cả khối tháp xoay được chỉ với một cái đẩy nhẹ.
8. Làng gốm Chu Đậu
Làng gốm Chu Đậu ở xã Thái Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Chu là thuyền, Đậu là đỗ, nghĩa là thuyền đậu bên bờ. Vốn là làng nhỏ bên sông Thái Bình, Chu Đậu trở nên nổi tiếng khi nghề gốm đạt trình độ kỹ thuật và nghệ thuật đặc biệt, từng là một trong những dòng gốm nổi tiếng nhất thế giới từ nhiều thế kỷ trước.
Bình hoa lam và bình tỳ bà, còn gọi là bình bố và bình mẫu, là những sản phẩm tiêu biểu, đặc trưng nhất của gốm cổ Chu Đậu. Bình tỳ bà tượng trưng cho âm, cho đất mẹ, cho người phụ nữ Việt dịu dàng, đảm đang, duyên dáng. Bình hoa lam tượng trưng cho dương, cho người chồng, người cha, trụ cột và nền móng.
9. Làng múa rối nước Thanh Hải
Hải Dương hiện còn ba phường rối: Hồng Phong, Thanh Hải và Lê Lợi. Cả ba đều tận dụng nơi biểu diễn giữa nhà cửa và ruộng đồng, mang lại cho du khách trải nghiệm gần gũi.
Một thủy đình được dựng làm nơi biểu diễn quanh ao nhỏ giữa làng. Người dân quen cày cấy đã khéo léo thổi hồn vào những câu chuyện nhà nông. Những tích trò như múa tứ linh, chú bắt ếch diễn ra tự nhiên, khiến du khách thích thú.
Khác nhiều nơi, rối nước ở đây có cách điều khiển riêng. Nhiều phường dùng sào đẩy con rối ra và giật dây, còn người dân ở đây cắm cọc dưới nước rồi nối dây. Sau đó mọi động tác, cử chỉ của « nhân vật » đều do đôi tay khéo léo, tài hoa của họ điều khiển.
Người Hải Dương còn làm gốm ở làng Cậy (xã Long Xuyên, huyện Bình Giang), thêu ở Xuân Nẻo (xã Hưng Đạo, huyện Tứ Kỳ), kim hoàn ở Châu Khê (xã Thúc Kháng, huyện Bình Giang), làm lược tre ở làng Hoạch Trạch (xã Thái Học, huyện Bình Giang), làm nón ở Mao Điền (huyện Cẩm Giàng), làm giường tre (xã Nhân Quyền, huyện Bình Giang); làm bánh gai (huyện Ninh Giang), làm bánh đậu xanh và nấu rượu Phú Lộc (huyện Cẩm Giàng), chạm khắc đá ở Kính Chủ (huyện Kinh Môn)...
10. Trò chơi dân gian
Trong những trò chơi dân gian độc đáo còn được giữ có đánh pháo đất ở các huyện Ninh Giang, Tứ Kỳ, Gia Lộc; thả diều ở huyện Kinh Môn; thi thổi cơm ở huyện Thanh Hà; nặn tò he ở huyện Nam Sách; đánh côn ở đền Sượt; múa chữ ở huyện Bình Giang...
Trong đó, đánh pháo đất là trò chơi dân gian diễn ra từ đầu năm đến hết tháng 4 âm lịch. Các làng thi với nhau, thường ở sân đình vào ngày rằm và mùng một hằng tháng. Người ta tin pháo nổ càng to càng tốt, vì sẽ mang lại may mắn cho dân làng trong vụ tới và được mùa bội thu.
Nhiều nơi còn gìn giữ di sản này, như các xã Minh Đức, Quảng Khải (huyện Tứ Kỳ); các xã Nghĩa An, Ứng Hòe, Kiến Quốc (huyện Ninh Giang); xã Đức Xương (huyện Gia Lộc)... Tỉnh Hải Dương còn tổ chức hội thi pháo đất cấp tỉnh trong lễ hội mùa xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc, ngày 16 tháng Giêng hằng năm.
Nguồn: Du Hy/VnExpress





















