Tìm hiểu thêm về Đèo Ngang

Ảnh: Nguyễn Thanh Hải
Vị trí và đường đến
Đèo Ngang dễ dàng nằm trong hành trình đường bộ dọc bờ biển Bắc Trung Bộ. Cách thành phố Hà Tĩnh khoảng 75 km về phía nam và cách thành phố Đồng Hới (Quảng Bình) 65 km về phía bắc, có thể đến đèo bằng ô tô, xe khách hoặc xe máy. Từ khi có hầm đường bộ Đèo Ngang, phần lớn xe tải và xe chạy nhanh đi qua hầm, khiến cung đèo cũ quanh co trở nên yên tĩnh, an toàn và rất hợp để khám phá. Với du khách đi tàu, ga Vinh hoặc ga Đồng Hới là điểm xuống gần nhất, sau đó đi đường bộ khoảng một đến hai giờ.
Các điểm tham quan chính và trải nghiệm đáng nhớ ở Đèo Ngang

Cửa Hoành Sơn Quan. Ảnh: Báo Dân Trí
Hoành Sơn Quan và dấu tích biên giới thời phong kiến: Nằm ngay trên đỉnh đèo, cửa ải bằng gạch đá đồ sộ này được xây năm 1833 dưới triều vua Minh Mạng nhà Nguyễn. Được ví như « cửa trời đất phương Nam », nơi đây từng là trạm kiểm soát biên giới và đồn lũy quân sự chiến lược bảo vệ kinh đô Huế. Du khách có thể ngắm kiến trúc phòng thủ xưa, những bậc đá phủ rêu và dấu tích lịch sử trên tường thành, đồng thời phóng tầm mắt sang hai tỉnh giáp ranh.
Đền Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Ảnh: Vinh Quý
Đền Thánh Mẫu Liễu Hạnh dưới chân đèo: Nằm trên sườn nam thuộc tỉnh Quảng Bình, quần thể tín ngưỡng cổ này thờ một trong Tứ bất tử của tín ngưỡng Việt. Giữa rừng thông, hướng ra dòng suối trong, ngôi đền mang kiến trúc truyền thống với mái cong và rồng đắp sành sứ. Đây là nơi lý tưởng để tìm hiểu tín ngưỡng thờ Mẫu (Đạo Mẫu), du khách có thể thấy người dân địa phương thắp hương cầu bình an trước khi vượt núi.

Ảnh: Báo Hà Tĩnh
Toàn cảnh vịnh Vũng Áng và biển Hòn La: Những khúc cua tay áo trên đèo mở ra những khung cảnh ngoạn mục về địa hình ven biển. Một bên, sườn bắc lộ ra khu công nghiệp và cảng biển vịnh Vũng Áng ở Hà Tĩnh; bên kia, sườn nam nhìn xuống mặt nước êm của vịnh Hòn La ở Quảng Bình, điểm xuyết những đảo đá nhỏ và bãi biển hoang sơ. Dừng lại ở các điểm ngắm cảnh dọc đường để ghi lại sự tương phản ấn tượng giữa đá núi sẫm màu và màu xanh thẳm của biển.
Hồn thơ và khoảnh khắc chiều tà: Đèo Ngang có vị trí đặc biệt trong văn hóa Việt vì đã khơi nguồn cảm hứng cho nhiều thi nhân, nổi tiếng nhất là Bà Huyện Thanh Quan với bài thơ kinh điển Qua Đèo Ngang. Trải nghiệm chân thực nhất là vượt đèo vào cuối chiều, khi sương bắt đầu phủ các đỉnh núi và những tia nắng cuối ngày rọi xuống xóm chài bên dưới. Không khí man mác, vượt thời gian ấy giúp cảm nhận nỗi cô liêu và vẻ đẹp hoang sơ đã đi qua bao thế kỷ văn chương dân tộc.
Khí hậu và mùa du lịch

Ảnh: Dương Nhân
Lên kế hoạch qua Đèo Ngang cần tính đến thời tiết riêng của dãy Hoành Sơn, vốn là bức tường khí hậu. Từ tháng Ba đến tháng Bảy là lý tưởng để tham quan, trời quang, nhìn biển rất rõ và nhiệt độ ấm được độ cao làm dịu đi. Đây là mùa hoàn hảo để chụp ảnh và đi bộ quanh các di tích. Ngược lại, mùa mưa từ tháng Chín đến tháng Mười Một thay đổi hẳn trải nghiệm: đèo thường xuyên có sương mù dày đặc, tầm nhìn chỉ còn vài mét, mưa lớn và nguy cơ sạt lở, nên không khuyến khích vượt đèo bằng đường bộ.
Thế cân bằng của một di sản thiên nhiên và lịch sử được gìn giữ
Giá trị của Đèo Ngang nằm ở khả năng giữ nguyên vẹn dấu ấn lịch sử dù hạ tầng giao thông xung quanh đã hiện đại hoá. Trớ trêu thay, việc mở hầm đường bộ lại cứu con đèo khỏi du lịch đại trà và ô nhiễm, biến nơi đây thành chốn bình yên cho người yêu lịch sử và không gian bao la. Đây là chặng dừng văn hóa và địa lý không thể bỏ qua cho du khách muốn hiểu sự phức tạp của địa hình Việt Nam, một chặng chuyển tiếp ngoạn mục và nhiều cảm xúc giữa các tỉnh Bắc Trung Bộ.













