Tìm hiểu thêm về Ải Chi Lăng

Ải Chi Lăng
Ảnh: Binh Thuan

Bốn điểm tiêu biểu nên khám phá khi đến ải Chi Lăng

1. Ải Chi Lăng lịch sử và gò Mã Yên

Ảnh: VietClimb
Gò Mã Yên. Ảnh: VietClimb

Hẻm núi tự nhiên huyền thoại này kéo dài hơn mười cây số dọc quốc lộ 1A. Đi đường bộ từ Hà Nội lên, cảnh vật đột ngột thay đổi: những chóp núi đá vôi sắc nhọn vụt hiện hai bên đường, ôm lấy thung lũng và chạy dọc dòng sông Thương hiền hòa. Năm 1427, nghĩa quân Lam Sơn do Lê Lợi chỉ huy đã tận dụng cái phễu tự nhiên này để tiêu diệt kỵ binh nhà Minh. Giữa hẻm núi chiến lược là gò Mã Yên, quả đồi hình yên ngựa nơi tướng giặc Liễu Thăng bị chém đầu.

  • Điểm nổi bật: Quan sát địa hình karst, trực tiếp hòa mình vào lịch sử dưới chân vách đá và đi bộ từ đường vào rất dễ.

  • Lời khuyên: Dừng xe ở lề đường an toàn của QL 1A rồi đi bộ vài chục mét tới các bảng thuyết minh của gò Mã Yên.

  • Địa chỉ: Quốc lộ 1A, xã Chi Lăng, huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn (cách Hà Nội khoảng 110 km về phía đông bắc).

2. Bảo tàng Chiến thắng Chi Lăng

Khám phá Ải Chi Lăng - Bảo tàng lịch sử ngoài trời của Việt Nam
Bảo tàng Chi Lăng. Ảnh: Quandoinhandan

Nằm ở thị trấn huyện lỵ Đồng Mỏ, bảo tàng là điểm dừng không thể thiếu để hiểu chiều sâu lịch sử và quân sự của vùng trước khi đi qua hẻm núi. Tòa nhà lưu giữ gần hai nghìn hiện vật xưa, những di vật khảo cổ tìm thấy trong thung lũng cùng vũ khí thời trung đại thật (giáo, gươm, khiên mây và súng thần công thủ công). Sa bàn địa hình lớn có hiệu ứng động tái hiện theo trình tự trận đánh năm 1427 và việc vượt qua các cửa ải.

  • Điểm nổi bật: Sa bàn địa lý tương tác, trưng bày vũ khí xưa và khoảng sân rộng có bia tưởng niệm chạm khắc.

  • Lời khuyên: Bắt đầu hành trình tại bảo tàng; hiểu được sơ đồ trận đánh sẽ giúp việc tham quan các di tích ngoài trời cụ thể hơn nhiều.

  • Địa chỉ: Khối 1, thị trấn Đồng Mỏ, huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn (bên QL 1A, giữa thị trấn).

3. Núi Quỷ Môn Quan và những vườn na

Đánh dấu lối vào phía bắc của hẻm núi, núi Quỷ Môn Quan (« Cửa quỷ ») mang cái tên đáng sợ từ những câu chuyện xưa của quân xâm lược, những kẻ coi lối đi hẹp này là con đường một đi không trở lại. Xưa kia bao quanh là đầm lầy không thể đi qua, nay vùng đất đã trở thành một vùng nông nghiệp đặc biệt. Chân núi và sườn núi đá vôi phủ kín những vườn na Chi Lăng bạt ngàn, đặc sản nổi tiếng của địa phương.

  • Điểm nổi bật: Toàn cảnh ngoạn mục những đỉnh núi đá vôi và hệ thống cáp treo tự chế mà nông dân Tày, Nùng dùng để chở na.

  • Lời khuyên: Hãy đến từ tháng 8 đến tháng 10 để xem mùa thu hoạch na rộn ràng và mua na trực tiếp từ người hái ngay dưới chân dốc.

  • Địa chỉ: Xã Chi Lăng (gần cửa ải Quỷ Môn, dọc QL 1A), huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn.

4. Thung lũng và chợ truyền thống Đồng Mỏ

Mùa na ở chợ Đồng Mỏ
Mùa na ở chợ Đồng Mỏ. Ảnh: Julia Volk

Được dòng sông Thương tưới mát, thung lũng Đồng Mỏ là trái tim sống động của huyện, nơi tập trung đời sống nông thôn của cộng đồng người Tày và Nùng bản địa. Rời trục đường chính, du khách bắt gặp vùng quê yên bình điểm xuyết nhà sàn và cầu treo. Chợ có mái che của thị trấn họp từ 5 giờ 30 sáng: người dân bán rau rừng, măng tươi, gạo nếp và các loại bánh vừng truyền thống.

  • Điểm nổi bật: Hòa mình vào đời sống nông thôn của các dân tộc thiểu số, kiến trúc truyền thống và thưởng thức đặc sản ẩm thực địa phương.

  • Lời khuyên: Đến từ sáng sớm để tận hưởng lúc chợ đông vui nhất và nếm những bát nước dùng nóng bán ngay giữa chợ.

  • Địa chỉ: Đường Lê Lợi, thị trấn Đồng Mỏ, huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn.

Đặc sản Chi Lăng: 4 món không thể bỏ qua

1. Na Chi Lăng (na trên núi đá vôi)

Là loại quả biểu tượng của vùng, trồng trên sườn núi đá vôi, na Chi Lăng nổi bật với mắt to vàng óng, cùi chắc trắng ngần và hương thơm đậm. Sự kết hợp độc đáo giữa đất bazan và địa hình karst mang lại cho na vị ngọt đậm rất riêng, nên ăn tươi vào chính vụ thu hoạch.

2. Bánh chao (bánh rán nhân thịt lợn và vừng)

Món bánh dân dã truyền thống của người Tày và Nùng được làm từ bột nếp, nhân mỡ lợn ướp đường và gia vị. Khi rán vàng trong dầu và lăn qua vừng rang, bánh có sự tương phản thú vị giữa lớp vỏ giòn và phần nhân mềm, vị mặn ngọt ấm lòng.

3. Khau nhục (thịt lợn hầm thảo mộc và khoai môn)

Không thể thiếu trong mâm cỗ ngày lễ, món hầm này kết hợp những lát thịt ba chỉ dày với khoai môn, hấp nhiều giờ liền cùng dưa cải muối và hỗn hợp gia vị địa phương. Nấu lâu khiến thịt mềm tan, tiết ra thứ nước sốt đậm đà, thơm lừng, rưới lên xôi thì tuyệt hảo.

4. Rượu men lá Chi Lăng (rượu gạo ủ men lá rừng)

Loại rượu thủ công này được làm bằng cách ủ gạo nếp với men truyền thống chế từ khoảng hai mươi loại cây lá và vỏ cây hái trong rừng. Kết quả là một thứ rượu trong, vừa ấm vừa êm, phảng phất hương thảo mộc tinh tế và ngọt dịu ở hậu vị.

Khi nào nên đi ải Chi Lăng?

Khí hậu tỉnh Lạng Sơn chia hai mùa chính. Thời điểm lý tưởng để lên kế hoạch là từ tháng 9 đến tháng 11, vào mùa thu. Nhiệt độ dễ chịu, dao động từ 20 °C đến 26 °C, mưa ít, thuận tiện cho việc đi lại trên đường núi. Đây cũng là mùa thu hoạch na (na Chi Lăng) xanh mướt trên các sườn đồi. Từ tháng 12 đến tháng 2, mùa đông mang đến cái lạnh khô nhưng khắc nghiệt, sương mù thường phủ kín các đỉnh núi đá vôi. Những tháng hè, từ tháng 5 đến tháng 8, nắng nóng gay gắt và có những trận mưa lớn có thể làm giảm tầm nhìn trên các con đèo.

Một chặng dừng của ký ức và thiên nhiên trên cung đường Đông Bắc

Chuyến thăm ải Chi Lăng rất dễ đưa vào hành trình nối thủ đô Hà Nội với thành phố biên giới Lạng Sơn hay với cảnh sắc Cao Bằng. Xa sự ồn ào của các đô thị lớn, nơi đây có sự cân bằng hài hòa giữa nét giản dị của những di tích quân sự và vẻ khắc nghiệt của địa hình karst. Dù chỉ dừng vài giờ hay dành cả ngày khám phá, ải Chi Lăng vẫn lặng lẽ cho thấy dấu ấn của lịch sử trên cảnh quan Việt Nam.