Tìm hiểu thêm về Khu di tích Xẻo Quýt

Khu di tích Xẻo Quýt

Hậu cần và cách đi từ các trung tâm phía Nam

Đưa Xẻo Quýt vào hành trình qua đồng bằng sông Cửu Long rất dễ khi xuất phát từ TP. Hồ Chí Minh hoặc Cần Thơ. Từ đô thị lớn phía Nam (cách 140 km), chuyến đi mất khoảng ba giờ theo cao tốc Trung Lương rồi theo quốc lộ 30 (QL30) về huyện Cao Lãnh. Khu di tích có hạ tầng đón khách rõ ràng và liên thông. Đến gần khu bảo vệ, xe cộ gửi lại ở cổng. Du khách sau đó chọn vào căn cứ bằng đường bộ, theo lối đi bộ đã được làm hoàn chỉnh, hoặc bằng đường thuỷ trên những chiếc xuồng gỗ truyền thống (xuồng ba lá).

Các không gian chính và hành trình khám phá căn cứ trong rừng

Tham quan Xẻo Quýt kết hợp đi bộ dưới tán rừng, đi xuồng chậm rãi trong những con kênh hẹp và tìm hiểu dấu tích các công trình phòng thủ thụ động xưa.

Đi xuồng và hoà mình vào rừng tràm

Khu di tích Xẻo Quýt

Trọng tâm của trải nghiệm thiên nhiên là chuyến đi khoảng hai mươi phút trên xuồng chèo, do người dân mặc áo bà ba truyền thống (áo bà ba) đưa đi. Chiếc xuồng lặng lẽ lướt trên những con kênh phủ lục bình và bèo, uốn lượn dưới vòm tràm trăm tuổi với lớp vỏ sáng màu bong từng lớp. Đi trên sông nước giúp ngắm các loài thực vật biểu sinh, những dây leo khổng lồ và lắng nghe âm thanh của động vật dưới nước, mang lại cảm giác mát mẻ khác hẳn cái nóng trên quốc lộ.

Đi bộ qua các di tích quân sự và hầm bí mật

Khu di tích Xẻo Quýt

Với những người yêu lịch sử hiện đại, lối đi bộ dài ba cây số cho phép xem tận mắt các công trình hậu cần của căn cứ kháng chiến xưa. Người đi bộ khám phá những hầm ngầm hình chữ Z chịu được bom, những phòng họp ẩn dưới đất, những bếp khéo léo (gọi là "bếp Hoàng Cầm") được thiết kế để không toả khói, cùng những bẫy phòng thủ thô sơ bằng tre. Sự hoà nhập của các công trình quân sự này vào rễ cây và đầm lầy cho thấy sự thích nghi hoàn hảo của lực lượng địa phương với môi trường tự nhiên.

Quan sát đa dạng sinh học của vùng đất ngập nước được bảo vệ

Khu di tích Xẻo Quýt

Xẻo Quýt còn là một khu bảo tồn sinh học, nơi nhiều loài động thực vật đặc trưng của đồng bằng cùng sinh sống. Dọc đường đi có thể thấy cây ngập nước, dương xỉ khổng lồ và nhiều loài cá nước ngọt được bảo vệ. Khu di tích giữ được thế cân bằng mong manh, đặc trưng của vùng ngập lũ theo mùa, khiến nơi đây là phòng thí nghiệm lý tưởng để hiểu quá trình bồi lắng và cách điều tiết nước tự nhiên của vùng Đồng Tháp Mười.

Mùa và các chỉ số khí hậu cho chuyến tham quan

Khu di tích Xẻo Quýt

Khí hậu Đồng Tháp ảnh hưởng mạnh đến tình trạng kênh rạch và cảnh sắc của rừng Xẻo Quýt.

Mùa mưa và nước lên, từ tháng Chín đến tháng Mười Một, biến khu di tích thành một khu rừng ngập nước thực sự. Đây là thời điểm hoà mình nhất để đi xuồng, vì nước tràn khắp các con kênh trong rừng, tạo nên những bóng phản chiếu tuyệt đẹp dưới tán cây, với nhiệt độ trung bình dễ chịu từ 26°C đến 29°C.

Mùa khô, từ tháng Mười Hai đến tháng Tư, thuận tiện cho việc đi bộ trên toàn bộ các lối mòn, dù chỉ số nhiệt tăng lên 34°C đến 35°C khi gần tháng Tư. Mực nước hạ xuống, làm lộ rõ hơn các căn hầm và rễ tràm để chụp ảnh.

Bảo tồn di tích và đạo đức du khách

Vì vừa có giá trị lịch sử vừa có giá trị sinh thái, Xẻo Quýt đòi hỏi du khách hết sức cẩn trọng. Tán rừng dày và dễ cháy vào mùa khô nên tuyệt đối cấm đốt lửa hay hút thuốc ngoài khu ăn uống được bố trí. Giữ sạch hệ thống kênh rạch cũng rất quan trọng: không vứt rác nhựa từ xuồng xuống nước để bảo vệ động vật thuỷ sinh và chất lượng nước của rừng. Khi tuân thủ những quy định này và nhờ hướng dẫn viên địa phương giới thiệu lịch sử, du khách góp phần giữ gìn lâu dài di sản ký ức quan trọng này của đồng bằng sông Cửu Long.

Ảnh: Kha Hân